Items per datum gefilter: Januarie 2016

Só gesels Chanette:

Een ding wat die vertaling van Offerlam na Nederlands my geleer het, is nuwe respek vir Afrikaans.

Wat my veral opgeval het, is hoe soepel Afrikaans is, hoe dinge op vars wyses uitgedruk kan word sonder om jou vas te loop teen rigiede taalkonvensies. My vertaler het haar verstom aan die bondigheid waarmee ons ʼn gedagte of beeld oordra en moes soms ʼn paar sinne gebruik om te vertaal wat ek in ʼn enkele sin gesê het.

Nederlandse tydsverbuiging het my ook ʼn les geleer. Voorheen het ek dit altyd bekla dat die verlede tyd in Afrikaans so lomp is. Ook dat die gebruik van (historiese) teenwoordige tyd ʼn hele paar beperkings oplê as mens hoofsaaklik daarin skryf. Skryf jy in die verlede tyd, sit jy gou met ʼn barrage van “het ge-“-konstruksies en veroorsaak dit sommer gou ʼn gevoel van mededeling pleks van belewing. Skryf jy in teenwoordige tyd, moet jy onder meer die tydsverloop van die verhaal baie netjies beplan om nie heen en weer in die verhaalhede te beweeg en die leser te verwar oor wanneer wat nou eintlik gebeur het nie.

My vertaler het saamgestem dat ons in die Nederlandse vertaling ook die teenwoordige tyd gebruik. In ʼn storie is daar egter karakters se herinneringe aan dinge wat voor die aanvang van die verhaal gebeur het – soms in die onlangse verlede en soms in die verre verlede. Boonop is daar ook terugverwysings na gebeure wat in die verhaalhede plaasgevind het. En dis net daar waar ek agtergekom het presies hoe omslagtig en ingewikkeld tydverbuigings in ʼn ander taal kan wees.

Ek is nou innig dankbaar vir ons vereenvoudigde gebruik van tydsaanduiding en het van vooraf waardering vir die soepelheid van Afrikaans wat ons toelaat om bondig, vars en oorspronklik met ons taal om te kan gaan.

Perspoësie

Dinsdag, 12 Januarie 2016 02:00

Die gedrukte pers is dood, lank lewe die gedrukte pers!

Sondagoggendritueel: laai Hoekom (my poedel) agterin die kar; koop die Rapport by Katleho op die straathoek; skuif aan vir ʼn vroegoggendontbyt op die terras van my stambistro in Menlopark. Al is ek ingeteken op die Netwerk24-toepassing, kry ek gratis wi-fi-toegang en het ek drie jaar laas ʼn papierboek gelees (Die gedrukte boek is dood, lank lewe die e-boek!), wil ek niks geen tegnologie sien nie. Drieeieromelet, koffie en, oudmodies, die papierkoerant.

Hoekom op die stoep
Maar die afgelope Sondag is ek die nuus, die getwiet en rassismepraatjies tot satwordens toe teë, en ek gee die hoofkoerant vir Hoekom om homself tydelik mee te vermaak. Ek is al gewoond om ʼn leergierige jonghond se verslinderde koerant te ontsyfer.

Normaliter blaai ek altyd eerste na Nathan Trantraal se rubriek. Sy taalgebruik, skryfwyse en perspektiewe is verfrissend vars.

Maar vandag vang die voorblad van Rapport Beleef – die koerant se lewenstylblad – my oog: Vlêrmuiskerrie; Skeermeskuns; Koekgeveg. Vroliker kan dit byna nie, en ek is mos gek na nuwe Afrikaanse samestellings. (Oor die koekgeveg moet jy maar self op die agterblad gaan lees.)

In dié uitgawe kom ʼn aantal Groot Kanonne aan die woord: Waldimar Pelser (Rapportredakteur homselwers); Leon van Nierop (x2); Anél ‘Bobaaskokblogger’ Potgieter; en die veelbekroonde Sonja Carstens en Egmont Sippel. Dis huishoudelike name wat jy ken as jy nie net die koerantartikels lees nie, maar darem ook kyk wié dit geskryf het, soos ʼn mens behoort te doen.

En hulle kán skryf!

Waldimar se openingsin is 94 woorde lank. Ek is seker dit moet een of ander rekord wees; die gemiddelde sin in Afrikaans is 19.73 woorde lank.

Ek stel my wel die arme subredakteur se penarie voor, maar die leser raak nie uitasem nie. Die sin rol soepel van jou tong af, net soos die smeuïge woorde: Wanneer die botterige deeg van die wildspastei goud word in die Springfonteinpadstal se oond ...

Hy dek die tafel vir Leon: Hier blaai jy van moordend hittig na lawend wanneer jy deur ʼn laning ry wat 200 jaar al oor die ingang waghou. En later oor Damnville se mense: Die wind waai hulle teen doringdrade vas en daar klou hulle, elkeen met ʼn ander klank wanneer die wind daardeur fluit.

Anél laat die seisoenale groente en vrugte van die Seychelle soos ʼn Laurika Rauchliedjie klink: Avokado’s, eiervrug, komkommers, pampoene // margoz, kassawe, broodvrug, jams ...

En Sonja en Egmont maak werkwoorde werk: knip-knip, afsaag (vir vinnig ry), opswenk (vir vinnig boontoe draai). En naamwoordfrases: skop-, skiet- en klapper-orgie om na ʼn James Bondfilm te verwys (ofskoon die Taalkommissie liewer skop-skiet-en-klapper-orgie sou wou skryf), die klapperende uitlaatpype se rock-en-roll, of ʼn week van pure paranoïese malligheid.

Dís mos nou perspoësie.

Sommige joernaliste en subredakteurs (en ander skrywers en uitgewers) gebruik deesdae te maklik die lesers-gaan-nie-verstaan-nie-agterdeur.

Nee, lesers is vuisvoosverveeld met die dit en die dat en die ditse gedat. Ons is slim, kan woordeboeke gebruik en wíl elke dag ʼn stywe dosis poësie in ons vroegoggendomelet proe. Op papier, in die koerant.

Kô, lat ôs woode iet. As Hoekom kan, hoekô kan ôs ’ie?

 

Veeltalige woordeboek (Pharos)

Maandag, 11 Januarie 2016 02:00

Suid-Afrikaanse veeltalige woordeboek

 

Die South African Multilingual Dictionary (SAMD) is die eerste woordeboek waarin interaktiewe vertalings vir al elf amptelike tale van Suid-Afrika in een volume verskaf word. Die woordeboek bestaan uit drie dele. Die eerste deel bevat sowat 3 800 Engelse woorde wat die kernwoordeskat van alledaagse kommunikasie insluit. Saam met die Engelse woord word ’n omskrywing van die woord gegee en dan volg die vertaling van die woord in die tien ander amptelike Suid-Afrikaanse tale. Die tweede deel bestaan uit algemene frases wat volgens temas ingedeel is. Die frases word eers in Engels gegee en dan volg die vertaling daarvan in die tien ander amptelike tale. Die derde afdeling bevat volledige indekse vir elke taal met bladsyverwysings na die hoofdeel van die woordeboek om naslaan te vergemaklik. Daar is plek agter in die boek vir gebruikers om nog woorde alfabeties by te voeg. Dit is perfek vir gebruik deur onderwysers, leerders, studente, gesondheidswerkers, personeel en toeriste.

 

Oor die skrywer:

Iolanda Steadman werk vir meer as twee dekades as ’n taalpraktisyn. Sy het ’n graad in joernalistiek en ’n MA-graad in Afrikatale. Sy spesialiseer in die samestelling, vertaling, redigering en produksie van verskeie Afrikataal-publikasies.

 

Uitgewer: Pharos

Prys: R199,95 (onderhewig aan verandering)

 

Indien jy meer inligting verlang, skakel met Henk Viljoen van Pharos by:

Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

+27 12 431 7460

082 5655 145

Hier is 'n lys met Afrikaanse hekelterme, die afkortings daarvoor, en die ekwivalente terme (met afkortings) wat in Amerikaanse en Britse patrone gebruik word. Die lys is nagesien en bygewerk deur hekelghoeroe Karen Adendorff Niemand (baie dankie, Karen!). Indien jy nog terme het wat op hierdie lys hoort, of wysigings aan die lys wil voorstel, skakel gerus met my by Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees..

 

Lekker hekel!

 

Sophia

NUUSARGIEF

FACEBOOK