Wat is ʼn anglisisme?

Geplaas deur Sophia Kapp Donderdag 17 September 2015
Gepubliseer in VivA;

Antwoord: ʼn Anglisisme is ʼn stuk taal (dit kan ʼn woord, frase, uitdrukking, sinskonstruksie of idioom wees) wat direk uit Engels oorgeklank is en nou Afrikaans lyk en klink. Dit verdring egter ʼn bestaande Afrikaanse uitdrukking en is in stryd met die taaleie. Engelse woorde in ʼn Afrikaanse teks, soos “awesome”, “great” of “random”, is nie anglisismes nie, dis gewoon leenwoorde wat nie Standaardafrikaans is nie. Romaanse leenwoorde soos “deprivasie”, “revisie” en “evaluasie” is Standaardafrikaans en in die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls opgeneem. Die uitdrukking “die kat uit die sak laat” (“let the cat out of the bag” direk vertaal, in plaas van “die aap uit die mou laat”) is ʼn voorbeeld van ʼn “ware” anglisisme.

Donderdagmiddag ná langpouse. Buitekant sidder die rugbyveld en die ry bloekoms aan sy oorkantste doodlyn in Pretoria se hoogsomer. Die swembad blink soos ʼn blou diamant en roep soos Lorelei. Binne versmoor almal in die reuk van sweet, warm voete en ou asem. Voor in die klas is die juffrou aan die woord, maar sy praat in almal se slaap. Die graad 11’s voor haar is te goed gemanierd om in haar gesig te gaap, maar kort-kort sien sy hoe een se kaak styf raak.
“Julle luister nie,” beskuldig sy.
“Ons luister, Juffrou,” koor dit.
“Nou waaroor het ek gepraat?”
Stilte. ʼn Paar skuif ongemaklik rond. Een senuagtige siel raak aan die giggel.
Die juffrou se mond raak dun. “ʼn Anglisisme,” preek sy, “is ʼn vreemde woord of uitdrukking wat hom soos Afrikaans vermom, maar eintlik die taal binnegesluip het soos ʼn onwettige immigrant, sonder paspoort of visum, en hom nou wil tuismaak in Afrikaans asof hy daar hoort. Intussen is daar ʼn bestaande Afrikaanse woord wat nie meer gebruik word nie en wat vergeet word omdat hierdie vreemde ding sy plek ingeneem het. As jy nie bewus is van hierdie goed nie, word Afrikaans naderhand ʼn direkte oorklanking van Engels en praat jy eintlik Engels in Afrikaans. Ons voorouers het te hard en te lank geveg vir menswaardigheid en die reg om hulle eie taal te praat dat julle dit sommer net so kan wegsmyt!”
Sy kan sien die kinders het geskrik vir die oordaad emosie. Sy weet sy raak soms meegevoer, veral oor die geskiedenis. Een van haar oupagrootjies is as krygsgevangene in Diyatalawa oorlede en haar familie het die Britte nog nie daarvoor vergewe nie.
“Julle skryf môre klastoets hieroor,” probeer sy meer saaklik klink sonder om haar standpunt prys te gee. “Gaan maak vanaand seker jy weet waaroor dit gaan.”

Vrydagmiddag. Die juffrou sit by haar lessenaar en blaai deur die antwoorde. Die moedeloosheid dreig om haar skouers krom te druk.
“Ek het altyd gedog anglisismes kom uit Engeland,” skryf ʼn bloedjie. “Maar as hulle hier is sonder ʼn paspoort of visum kom hulle seker uit Zimbabwe.”

Lees 7749 tye

2 Opmerking(s)

  • Kommentaarskakel Andre van den berg Maandag 26 Oktober 2015 22:13 geplaas deur Andre van den berg

    Die verwysing na die moontlikheid van Afrikaans as bloot vertaalde Engels is al geruime tyd bewaarheid.Die kommentaar van 'n Springbok rugbyspeler onlangs was die volgende: "Kyk, as ons by die game plan bly, dan, kom Saterdag,sal ons die game kan swaai na ons kant toe want ons is goed in vorm,en ons weet wat hulle na die tafel toe bring'.
    Die bg is 'n alledaagse verskynsel in Afrikaans .Probeer die sin na Duits of Nederlands of selfs Xhosa woordeliks vertaal en jou toehoorder lag hom vrek.Die grootste hartseer is dat 99,9% Afrikaanssprekendes presies weet wat die man bedoel het,al praat almal nie so nie.

  • Kommentaarskakel Andre van den berg Maandag 26 Oktober 2015 22:13 geplaas deur Andre van den berg

    Die verwysing na die moontlikheid van Afrikaans as bloot vertaalde Engels is al geruime tyd bewaarheid.Die kommentaar van 'n Springbok rugbyspeler onlangs was die volgende: "Kyk, as ons by die game plan bly, dan, kom Saterdag,sal ons die game kan swaai na ons kant toe want ons is goed in vorm,en ons weet wat hulle na die tafel toe bring'.
    Die bg is 'n alledaagse verskynsel in Afrikaans .Probeer die sin na Duits of Nederlands of selfs Xhosa woordeliks vertaal en jou toehoorder lag hom vrek.Die grootste hartseer is dat 99,9% Afrikaanssprekendes presies weet wat die man bedoel het,al praat almal nie so nie.

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK