Paleomorfologie: Brugbaba

Geplaas deur Gerhard van Huyssteen Vrydag 30 Oktober 2015
Gepubliseer in VivA;

As ʼn ongebore baba met sy kop na bo en boudjies na onder lê, word dit in Afrikaans dikwels ʼn brugbaba genoem. Maar die puriste sê: Nee, dit is ʼn baba gebore in stuitligging. Waarom? En waar kom die woord brugbaba vandaan?

brugbaba

In Oudengels het ons die woord brēc gehad wat ‘agterstewe’ beteken het. Dié woord is by uitbreiding gebruik om na ’n kledingstuk te verwys wat jou agterstewe bedek het. Die meervoud brōc het verwys na ’n bedekking van jou bene, en daaruit het uiteindelik ons moderne woord broek ontwikkel. Aangesien die meervoudsvorm brōc in Oudengels gebruik is, sien ons vandag steeds Engelse woorde soos trousers, jeans en breeches wat slegs in die meervoud gebruik word. Ons noem sulke woorde plurale tantum, wat letterlik ‘slegs meervoud’ beteken. In Afrikaans en Nederlands het ons egter brōc oorgeneem as die enkelvoudsvorm broek.

Uit brēc het ook die moderne Engels woord breech ontwikkel wat steeds ‘agterstewe’ beteken. ’n Breech baby is dus ’n baba wat met sy agterstewe eerste gebore word (anders as die normale kop-na-onder-posisie).

As jy breech baby hardop sê, klink dit dieselfde as bridge baby. En as jy bridge baby direk in Afrikaans vertaal, kry jy brugbaba – ’n pragtige voorbeeld van sogenaamde volksetimologie!

In die uitdrukking baba gebore in stuitligging kry ons ook weer die woord stuitjie, wat in Engels vertaal kan word as breech, maar meer algemeen as coccyx. ’n Baba gebore in stuitligging is dus ’n baba wat met sy stuitjie na onder lê.

Geen van die woordeboeke in VivA se Woordeboekportaal erken brugbaba nie. Dink jy dit is ’n woord wat in Afrikaans erken moet word?

Lees 2048 tye Laaste modifikasie op Vrydag 30 Oktober 2015 07:10

2 Opmerking(s)

  • Kommentaarskakel René Annandale Woensdag 04 November 2015 14:28 geplaas deur René Annandale

    Ek stem saam dat "brugbaba" erken moet word in Afrikaans, maar vir 'n mooier Afrikaans sal ek verkies om "stuitligging" te gebruik. Baie dankie vir die pragtige verduideliking van die herkoms van hierdie woorde.

  • Kommentaarskakel Em Steyn Saterdag 31 Oktober 2015 12:06 geplaas deur Em Steyn

    Baie dankie vir die interessante uiteensetting. Die herkoms van woorde fassineer my oneindig!
    Ek en my drie ouer susters ken die woord “brugbaba” van kindsbeen af (dis al ’n klompie dekades gelede). Ons het dit by ons ma en oumas geleer. Oususter is ’n professionele verpleegkundige, oftewel hospitaalsuster, wat ook kraamopleiding ondergaan het. Ek het gou by haar verneem, en sy sê sy het die term “stuitligging” eers geleer toe sy met die opleiding begin het.
    Ek dink “brugbaba” kan erken word, want dit bestaan reeds lankal. Die begrip is as geheel bekend. Dis baie korter om te sê en allitereer lekker. 'n Mens sal baie eerder sê "dit was 'n brugbaba" as "dit was 'n baba in stuitligging".
    Em Steyn

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK