Bok, bokker, bokste

Geplaas deur Gerhard van Huyssteen Saterdag 21 November 2015
Gepubliseer in VivA;

In informele, gesproke Slengafrikaans kan jy lekker swets: “Jou klein bokker! Bokkerof! Dit het bokkerol met jou te doen!”

Al drie hierdie woorde is opgeneem in die nuwe HAT (uitgawe 6), die redakteurs dui aan dat almal van hulle uit Engels kom, as sleng gesien moet word en as kragwoorde gebruik word. HAT sê ʼn bokker is ‘iemand wie se dade afkeurenswaardig is; vuilgoed; bliksem’, en die WAT brei hierop uit en sê dit is ʼn ‘lae, gemene vent; sodomieter’.

bokker bogger boggher

Maar vir bokker bestaan daar meerdere spellingvariante: HAT dui ook boggher aan, terwyl CTexT se tesourus in SkryfGoed 4 ook erkenning aan bogger gee.

As ons in VivA se Korpusportaal gaan soek na watter een van hierdie skryfwyses nou eintlik die meeste voorkom, sien ons ʼn baie eweredige spreiding, soos in die figuur aangedui word. Dus, bokker, bogger en boggher kom in geskrewe Afrikaanse voor – jy kan kies hoe jy dit sou wou skryf.

Maar waar op aarde kom die woord bokker vandaan? Het dit iets te doen met ʼn bok? Want ons almal weet ʼn bok is ʼn ... ja, ʼn bok is ʼn bok.

Volgens HAT en WAT het ons die woord uit Engels gaan leen; WAT sê selfs dat dit ʼn anglisisme is. Maar as jy bietjie verder soek in VivA se Woordeboekportaal, leer jy in die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (EWA) dat ons bogger eintlik uit Nederlands kry – dit is al in 1672 die eerste keer in Nederlands opgeteken. Dit is dus nie korrek om te sê dat dit ʼn anglisisme is, of dat ons dit uit Engels oorgeneem het nie.

Soos Engels het Nederlands die woord uit die Franse bougre oorgeneem, wat dit weer uit die Middeleeuse Latynse Bulgarus, Bugarus gekry het. En in die eerste van dié twee sien ons al die oorsprong mooi: Bulgarus laat jou dadelik dink aan die Afrikaanse woord Bulgaar ‘iemand wat van Bulgarye kom’. EWA bevestig dan ook dat Bulgarus die naam was vir die Bulgare wat in die Middeleeue glo berug was as ketters.

Dus, of dit nou bokker, bogger of boggher is, maak nie saak nie, jy is eintlik besig om iemand as Bulgaar uit te skel. Tsk, tsk, tsk...

[Jy kan in VivA se winkel inteken op die HAT (R400 per jaar); die WAT (R200 per jaar); die EWA (R150 per jaar); en Korpusportaal (R100 per jaar). Of kry sommer alles plus nog meer as jy VivA+-lidmaatskap koop teen R700 per jaar.] 

Lees 1314 tye Laaste modifikasie op Saterdag 28 November 2015 19:26

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK