Hier is ons Varsgebek 2016-finaliste!

Geplaas deur Gerhard van Huyssteen Donderdag 08 Desember 2016
Gepubliseer in Nuus;

Voorbeelde mag dalk trek, maar, ai, woorde wek darem al te lekker. En as sulke woorde kreatief en nuut en onopgetekend is, des te meer. Toonomkrulplesier.

Al gehoor van Varsgebek? Dit is die inisiatief waar die HAT, Taalkommissie, VivA en WAT (met die ondersteuning van Afrikaans.com, ATKV, Atterbury Trust, CTexT, kykNET, Netwerk24 en RSG) woorde idiome en ander sêgoed wat nog nie in woordeboeke opgeteken is nie, insamel.

Sedert Junie het ons byna 1 300 inskrywings van oor die hele land ontvang; dit is ongeveer sewe nuwe Afrikaanse woorde en uitdrukkings per dag! ʼn Paneel van kundiges het die herkuliese taak gehad om uit al dié inskrywings slegs 25 finaliste vir ons jaareindkompetisie te kies. En jy kan nou stem vir jou gunsteling-Varsgebek 2016-inskrywings.

Pryse ter waarde van meer as R20 000 is op die spel – ook vir jou as stemgeregtigde.

Algemene woorde:

  • windbrood s.nw. [windbrode] goedkoop brood met min voedingswaarde: Daardie windbrood het niks beteken nie, ek is al weer honger.
  • kermkoop ww. [gekermkoop] aan iemand (veral 'n kind) se geneul toegee en (teësinnig) iets koop: Al wat jy met jou kroos in gelid in die winkel kan doen, is kermkoop.
  • iemand se loopwêreld die omgewing waar iemand grootgeword het: Graaff-Reinet is my loopwêreld.
  • kortsokkie s.nw. [kortsokkies] ook bywoord. 'n groentjie; onervare persoon: Sy is nog maar 'n kortsokkie in die kantoor. | Jy kan nie nou al wil baasspeel nie, jy is nog te kortsokkie hier.
  • inpraat [praat in, het ingepraat] iemand in die rede val: Ek was nog my storie aan 't vertelle, toe praat sy sommer hier van die kant af in!
  • kriekspring ww. [het gekriekspring] (kort-kort) jou storie verander; kort-kort 'n ander deuntjie sing: Hy't nou al soveel keer gekriekspring; jy weet nie meer of hy vir of teen die voorstel is nie.
  • beeskomhaler s.nw. [beeskomhalers] (Barkly-Oos) ysreën wat beeste laat verkluim: Laasnag se beeskomhaler het weer deur merg en been gesny.

Tegniese woorde/vakterme:

  • ontwenteling s.nw. [ontwentelinge of ontwentelings] [Engels: de-orbiting] prosedure om 'n satelliet in 'n ander wentelbaan te plaas, of uit sy wentelbaan te haal sodat dit na die aarde kan terugkeer
  • fopnuus s.nw. [geen mv.] [Engels: fake news]
    1. vals nuus, dikwels versprei vir propagandadoeleindes: Ontleders beweer fopnuus het 'n beduidende rol in die presidentskandidaat se oorwinning gespeel.
    2. versinde nuus wat die werklikheid parodieer; nuussatire
  • botnet s.nw. [botnette] 'n netwerk rekenaars wat aan die internet gekoppel is en soortgelyke rekenaars beheer: Botnette versprei dikwels gemorspos of plapos, of word gebruik om kuberaanvalle te loods. [Versmelting van robot en netwerk]
  • volgerfiksie s.nw. [geen mv.] [Engels: fan fiction] fiksie oor 'n karakter of milieu in 'n populêre roman/TV-reeks/ens. geskryf deur aanhangers van die oorspronklike werk.

Spreuke/spreekwoorde/gesegdes:

  • jy kan jou nie ryk koop nie [Engels: keeping up with the Joneses] 'n mens kan geld uitgee, maar dit beteken nie jy is ryk nie; jy kom nie in tel deur geld te verkwis nie
  • elke moer wil 'n ertappel wees almal wil die beste, mooiste, slimste of rykste wees
  • te klein vir 'n tafeldoek en te groot vir 'n servet ('n jong seun of meisie) te oud om met die kleintjies maats te wees en te jonk vir die grootmense se geselskap
  • afval wat vleis word en dink dis die rugstring gesê van 'n arm persoon wat ryk trou en hom/haar dan belangrik voordoen
  • elke donkiemerrie dink haar vul is 'n resiesperd elke ma dink haar kind is die mooiste/slimste/beste

Idiome:

  • nie ligte musiek wees nie nie maklik om uit te voer of af te handel nie: Hierdie som is nie ligte musiek nie, hoor!
  • nie sag kook nie (Namakwaland) moeilik of ongenaakbaar wees; nie maklik verander nie: Die dominee het ook al met oom Jan gaan praat, maar hy's mos nou nie iemand wat sag kook nie.
  • net van voormiddag tot namiddag hou (artikel, verhouding) net 'n kort rukkie/tydjie hou: Die stofsuier het ook net van voormiddag tot namiddag gehou, toe breek die pyp af!
  • jou kuite styf trek jou (opsigtelik) vererg: Moenie jou kuite vir my kom styf trek nie, mannetjie!
  • 'n satelliet sonder sein wees hoor, maar nie luister nie: Die mannetjie by ontvangs het ons aangekyk soos 'n satelliet sonder sein.
  • hoog neergesit wees (Bo-Kaap) ver in die lewe gekom het; geleerd wees of 'n hoë pos beklee: Die kind het hier langs ons grootgeword, en vandag is hy hoog neergesit.
  • 'n kooltjie vuur kom haal 'n blitsbesoek aflê: Ek wou hê hulle moes langer kuier, maar hulle het nou regtig net 'n kooltjie vuur kom haal.
  • klein klippies rondskop jou met onbenullighede ophou: Julle moet belangrike besluite neem oor wat julle ná skool wil doen, en hier sit julle en skop klein klippies rond.

Om jou stem uit te bring en die kans te maak om groot pryse los te slaan, gaan na http://varsgebek.org en stem voor die stembus op 13 Desember om 17:00 sluit.

Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 10 Desember 2016 verskyn.

Beeld logo

Lees 991 tye Laaste modifikasie op Maandag 12 Desember 2016 09:35

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK