Eens toe daar 'n tweetalige lugruim was

Geplaas deur Gerhard van Huyssteen Saterdag 18 Februarie 2017
Gepubliseer in VivA;

Dis 1986. Iewers in die lug tussen Nigel en Springs bo die Central Flying School Dunnottar kontak ʼn desperate vlieënier van die Suid-Afrikaanse Lugmag die beheertoring:

Dunnotar-naderingsbeheer, dit is Harvard 6437. Ons is reg bo, in aansluiting by ons aanvanklike  nadering. Nademaal ons kekkeldoos onklaar geraak het, kan Johannesburg se beheerde lugruim nie binnegedring word nie. Ons versoek u aansluitingsklaring vir ’n volle landing.

Dis nie ’n grappie nie en allermins versonne.

My vriend Brendon is ʼn vlieënier, en hy vertel van vervloë dae toe ons lugruim tweetalig was. In die 1970-80’s was leerlingvlieëniers van die Suid-Afrikaanse Lugmag verplig om lugvaartterminologie in Engels én Afrikaans te beheers. Al om die ander week is Afrikaans as radiotaal gebruik.

Oor ʼn glas whiskey leer Brendon my ʼn paar Afrikaanse lugvaartterme:

  • rol, gier en hei: Vliegtuie beweeg vry op drie asse. Wanneer jy beweeg op die denkbeeldige as wat van voor tot agter in die vliegtuig strek, rol (roll) jy met behulp van die rolroer (aileron); op die horisontale vlerk-tot-vlerk-as hei (pitch) jy met die hoogteroer (elevator); en op die vertikale as gier (yaw) jy met jou rigtingsroer (rudder). Op die internet is daar oulike animasies wat dié konsepte mooi demonstreer.
  • wannadering, wentel en waas: Die naaste wat ek ooit aan my Heiland was, was op ʼn keer toe ons vir ʼn Taalkommissiesitting moes afvlieg Port Elizabeth toe. ʼn Storm van Ou Testamentiese omvang het oor Die Baai gewoed. Uit die venstertjies kon ons sien dat die hele stad in ʼn verwoedende waas (haze) gehul was. Daar was ʼn kwaai dwarswind (crosswind) wat eers gekrimp (backed) en dan geruim (veered) het. Ons het ʼn paar keer om die lughawe gewentel (orbited) en toe het die vlieënier sy bes probeer … Ná twee wannaderings (missed approaches) en een deurlooplanding (touch-and-go landing) het die liewe kaptein weer die eindnaderingsgebooie (landing checks) laat loop en ons uiteindelik met ʼn suksesvolle volle landing (full-stop landing) terug op moeder aarde op die laaiblad (apron) gehad. Ons arme TK-lede was senuweeorrels wat slegs met onverdunde alkohol en skoon onderklere gekalmeer kon word.
  • Tongknopers: Probeer presisienaderingsbaanaanwyser (precision approach path indicator), sigvlugreëls (visual flight rules) en vliegveldvluginligtingsdiens (aerodrome flight information service) vinnig sê.
  • lusvlug, tolvlug en ry: Ek het eers gedink dat ʼn lusvlug ʼn rit in eerste klas is, maar nee, ʼn lusvlug is ʼn loop, tolvlug is spin, en ry is taxi. Ek wonder nog altyd hoekom ons in Engels moet wag vir taxi clearance (ryklaring) voor ons op die taxiway (rybaan) kan taxi (ry). As ek met ʼn minibus wou reis, het ek duimgery, dankie.
  • En dan is daar die vliegtuigonderdele: Ek het nog altyd gedog knormoer (starter) is een van daardie anekdotiese woorde wat in lysies verskyn om te wys hoe grappig Afrikaans is. Wrintiewaar, hy staan in Brendon se termlys! Die throttle is ʼn gasarm (sinoniem vir prostetiese ledemaat?), en die manifold drain cock (!) is ’n spruitstukaftapkraan. My naasgunsteling is die vaan (of ook die steek) van die lugskroef (pitch of the propeller), en my gunsteling is kekkeldoos (transponder).

As ek eendag groot is, gaan ek ʼn hygroman skryf met die titel “Faan en die kekkeldoos”.

Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 18 Februarie 2017 verskyn.

Lees 3200 tye Laaste modifikasie op Saterdag 25 Februarie 2017 08:10

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK