Help bietjie dié flaters regstel op Wikipedia

Geplaas deur Gerhard van Huyssteen Saterdag 12 Augustus 2017
Gepubliseer in VivA;

’n Dag sonder Wikipedia is soos ’n huweliksonthaal sonder vrugtekoek: onsuksesvol. Om dit nou maar byderwets en onidiomaties te stel: Ek lief Wikipedia!

Maar dié week stuit ek my teen twee vergissings op die Afrikaanse Wikipedia. Anders as ’n onsuksesvolle huwelik(sonthaal), kan onsuksesvolhede op Wikipedia gelukkig maklik ongedaan gemaak word.

Ek loop die woord “gespikkeldeminiatuurgroentekewer” iewers in ’n bemarkingsteks raak. Nou kyk, ek is mal vir lang woorde, maar dié ene laat my drie keer dink en sluk. 

Dit is voor die hand liggend dat hier waarskynlik sprake is van ’n samestellende samestelling, soortgelyk aan “hoëhakskoen”, “breërandhoed” of “dikboekskrywer”. Samestellende samestellings bestaan uit ’n woordgroep (byvoorbeeld “dik boek”) wat met ’n naamwoord (“skrywer”) verbind en dan as geheel vas geskryf word. (Kyk reël 15.27 in die AWS vir nog talle voorbeelde.)

Om “gespikkeldeminiatuurgroentekewer” as samestellende samestelling te laat kwalifiseer moet ons dit dus parafraseer as ’n spesifieke soort kewer (die naamwoord) wat eksklusief op gespikkelde miniatuurgroente (die woordgroep) voorkom. Hoogs waarskynlik, so ’n kewer wat vir hom lekkerbekkig en eksklusief gaan tuismaak op gevlekte vlapampoentjies . . .

So min soos wat “Ek lief Wikipedia” idiomatiese Afrikaans is, so min is “gespikkeldeminiatuurgroentekewer” ’n waarskynlike woord. Dis ’n moontlike woord, ja, maar nie ’n waarskynlike woord nie. Soos ek rondkrap, blyk Wiki­pedia dan ook sommer die oorsprong van die woord te wees – onder die artikel “Langste woord”.

Op dieselfde blad spring die bekende “Tweebuffelsmeteenskootmorsdoodgeskietfontein” (44 letters) my in die oog. Ek klik deur na die Wikipedia­inskrywing van dié pleknaam in Afrikaans, Nederlands, Noors, Indonesies en Engels. Die Afrikaanse inskrywing (en grootliks so oorgeneem in Nederlands en Noors) is verreweg die karigste en teleurstellendste. Dit begin byvoorbeeld met “Tweebuffelsmeteenskootmorsdoodgeskietfontein word as ’n fiktiewe Suid-Afrikaanse dorpie beskou . . . ”, terwyl die Engelse (en Indonesiese) inskrywings korrek inlei met “Tweebuffelsmeteenskootmorsdoodgeskietfontein is a farm in the North West province of South Africa, located about 200 km west of Pretoria and 20 km east of Lichtenburg . . . ”. Google Maps bevestig dit, hoewel die foto daar verwys na “-slag-” pleks van “-skoot-”.

Die padwyserbordfoto’s op die internet lyk maar vir my na fopfoto’s. Al betroubare inligting wat ek kon opspoor, is dat “Twee Buffels Geschiet” op 18 of 19 Oktober 1914 by die landmeter-generaal geregistreer is en dat “Tweebuffels” op geonames.org verskyn (met die lang naam as wisselvorm).

[Bywerking: Die bekende geskiedskrywer prof Fransjohan Pretorius laat weet dat die plaasnaam “Twee Buffels Geschief” (sic) reeds opgeteken is in H.F. Marriott se boek Alphabetical Index to Farms of the Transvaal (Johannesburg, Argus Printing and Publishing, 1904), verwysende na ʼn plaas in die distrik Lichtenburg (breedte- en lengtegraad onderskeidelik 26.0-26.15 en 26.15-26.30). Marriott het sy boek onder andere baseer op landmeter Fred Jeppe se kaart van Transvaal; dié is al in 1899 gelitografeer by Wurster, Randegger et Cie. (Winterthur, Switserland) en Edward Stanford (Londen). Fransjohan gaan slaan toe dié litografie na, en jou wrintie, oos van Lichtenburg en noordwes van Ventersdorp is die plaas “Twee Buffels Geschiet”! Marriott was waarskynlik nie goed bekend met Nederlands nie, het die “Geschiet” as “Geschief” gelees. Waar die “morsdoodgeskietfontein”-gedeelte vandaan kom, ontgaan ons egter tans nog.]

’n Ander Wikipedia-inskrywing (“List of long place ­names”) beweer dat Tweebuffelsmeteenskootmorsdoodgeskietfontein die langste pleknaam in Afrika en die vierde langste ter wêreld is. Ek kon dit nie verifieer nie.

Verder stel die Afrikaanse Wikipedia-inskrywing dat die naam “nie streng grammaties korrek is nie”. Hokaai, hou my vas! Ingevolge AWS 12.21 word ’n woordgroep van drie of meer woorde (“twee buffels met een skoot morsdood geskiet”) met koppeltekens verbind as dit in ’n samestelling met ’n ander woord (“fontein”) voorkom, maar ingevolge AWS 12.28 geld dié reël egter nie plekname nie en is die pleknaam dus korrek geskryf. Voert met die “nie streng grammaties korrek nie”!

As jy vanaand by die een of ander oervaal huweliksonthaal sit, neem asseblief die tyd om op jou selfoon dié inskrywings op Wikipedia te korrigeer.

Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 12 Augustus 2017 verskyn.

Lees 1357 tye Laaste modifikasie op Saterdag 09 September 2017 07:20

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK