Maak toe jou mond – daar spring dalk ’n padda uit

Geplaas deur Jana Luther Sondag 03 Desember 2017
Gepubliseer in VivA;

As daar in mense se keel ’n lastige krapperigheid is, wat boonop snaaks klink wanneer hulle praat, maak hulle soms verskoning deur te sê: “Ekskuus! Daar’s ’n padda in my keel.” Dan kug hulle eers, of neem ’n slukkie water. Soms, word daar gesê, klink dit of iemand ’n padda ingesluk het.

Die uitdrukking “ ’n padda in die keel hê” – in Nederlands ’n “kikker” – kom waarskynlik van die geluid van iemand se stem, wat in so ’n situasie aan die gekwaak van ’n padda laat dink. Die Engelse hoor hom ook, dié “frog in the throat”. (Vir verhaaltjies op die internet, én in party Afrikaanse spreekwoordeboeke, wat die oorprong van dié padda probeer toedig aan die Middeleeuse gebruik om glo ’n seer keel of verwante aandoenings van die slukderm met paddas en hulle uitskeidings en/of afskeidings te probeer behandel, is daar geen bewys nie, ongelukkig. Dis maar volksetimologie, en nes met stadslegendes moet ’n mens maar nie alles wat jy hoor oor die herkoms van woorde en gesegdes, vir soetkoek opeet nie.)

Die Franse hoor geen padda nie, maar ’n kat. “Il a un chat dans la gorge”: Hy het ’n kat in sy keel. En die Swede ’n hoenderhaan. “En tupp i halsen”: ’n haan in jou keel hê. Griekse stemme skuur maar net soos skeermeslemmetjies. Volgens Van Dale se Idioomwoordenboek, en ook Spreekwoorden.nl, kan van ’n persoon met ’n skor stem gesê word dat hy of sy ’n graat in die keel het, of selfs ’n rogstert (die lang sweepstert van daardie soort haai met die plat, vierkantige lyf en ovale, elektriese organe weerskante van sy kop wat in party dele van die wêreld by mense op hulle etenstafel beland).

Wanneer ’n seun se stem van register verander en hy tydelik daaroor beheer verloor, grap die Hollanders, kry hy baard in sy keel. In Afrikaans word gesê dat die baard al deur sy keel groei.

Uit Frans kry ons dat ’n mens se stem, of jou asem, stok, wanneer jy iets nie gesê kan kry nie (dalk omdat dit jou dwars in die keel, of krop, steek). ’n Mens kan in jou woorde stok, of die woorde, of jou stem, kan in jou keel stok – daar vassteek, soos in Engels: “stick in one’s throat”. Soos in Duits (“im Halse würgt”) kan ’n mens in Afrikaans ook aan jou woorde stik, of verstik, sodat jy dit – hees, skor, krakend – moet uitwurg.

Die Duitsers, en die Tsjegge en Hongare, onder andere, kry ’n kluitjie of knoedel in die keel (Hongaars: “gombóc van a torkában”; Duits: “einen Knödel im Hals haben”, ook “einen Kloss”), veral sangers. Van ’n sanger wat met ’n knypstem die woorde van ’n lied uitwurg, word in Nederlands gesê dat dit klink of hy ’n garnaal in die keel het. In Arabies klink dit of hy ’n rot ingesluk het.

Is dit vir jou moeilik om te praat, omdat jy hartseer is, of diep ontroer? Dan is daar ’n knop in jou keel.

Is jy bang? Dan klop jou hart in jou keel.

Vrees – of blydskap – kan ’n mens se hart ook in jou keel laat bokspring. Pasop net dat dit nie by jou mond uitspring en op jou mou kom sit nie.

Lees 1655 tye Laaste modifikasie op Vrydag 08 Desember 2017 07:03

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK