Van paaie gepraat (of geskryf)

Geplaas deur Sophia Kapp Dinsdag 26 Februarie 2019
Gepubliseer in Nuus;

Ek het hierdie week verskeie navrae oor die skryfwyse van straatname in Afrikaans gekry. Ek vermoed dit het dalk iets met die skoolkurrikulum te make, maar dis miskien goed om in ieder geval inligting oor die saak bymekaar te sit. Die konvensies en reëls wat hierop van toepassing is, is so 'n bietjie verstrooi, selfs in die AWS, en dit is dalk nuttig om dit in een dokument byderhand te hou.

1. Los of vas?

 

Die verwarring oor die los of vas skryf van straatname word veroorsaak of vererger deur die Engelse skryfwyses wat van dié van Afrikaans verskil. In Engels is die naamgedeelte en die aanduiding van die soort pad deurlopend los, ongeag die aard van die eerste deel van die verbinding:

Houston Avenue
Jamboree Lane
Dupont Circle
Rodeo Drive
First Street
5th Ave.

 

In Afrikaans skryf ons die straatname vas of los na gelang van die soort samestelling waarmee ons werk. Die AWS bereël die volgende soorte samestellings waarmee ons paaie benoem:

 

1.1 Eienaamwoord + soortnaamwoord

 

Dit is samestellings soos Roeland (eienaamwoord) + straat (soortnaamwoord) of Beyers Naudé (eienaamwoord) + rylaan (soortnaamwoord). Onder AWS 15.6 kan jy hierdie soort verbindings op een van vier maniere skryf:

  • Vas: Roelandstraat, Beyers Naudérylaan
  • Met 'n koppelteken vas, soortnaamwoord met 'n kleinletter: Roeland-straat, Beyers Naudé-rylaan
  • Met 'n koppelteken vas, soortnaamwoord met 'n hoofletter: Roeland-Straat, Beyers Naudé-Rylaan
  • Los, soortnaamwoord met 'n hoofletter: Roeland Straat, Beyers Naudé Rylaan

 

Let op na die tweede voorbeeld in al hierdie gevalle. Sulke eiename wat uit meer as een woord bestaan, noem ons "multiwoordeiename", en die reël daarvoor kry jy in AWS 15.7. Hierdie reël (wat nuut bygeskryf is in die 2017-uitgawe van die AWS) bepaal dat die spasies en hoofletters by multiwoordeiename behou word as die eienaamwoord in samestellings optree. Beyers Naudé gaan met ander woorde los geskryf word, met die hoofletters so behoue, ongeag hoe die rylaan bygesit word.

 

1.2 Soortnaamwoord + soortnaamwoord

 

Dit is verbindings soos kerk (soortnaamwoord) + straat of vyeboom (soortnaamwoord) + laan (soortnaamwoord). Dié soort verbindings word bereël deur AWS 15.6 (c). Hulle word net vas geskryf. As daar nie 'n rede is vir die koppelteken (soos uitspraakverwarring) nie, word die koppelteken nie gebruik nie:

  • Kerkstraat; Vyeboomlaan 

 

1.3 Rangtelwoord + soortnaamwoord

 

Hierdie verbindings lyk so: derde (rangtelwoord) + laan (soortnaamwoord) of 3de (rangtelwoord, voorgestel deur 'n syfer) + laan (soortnaamwoord). As jy die rangtelwoord uitskryf (AWS 15.35) kan jy die naam vas of los skryf (let op die hoofletter by die los vorm):

  • Derdelaan of Derde Laan
  • Een-en-twintigstelaan of Een-en-twintigste Laan

 

As jy die syfer gebruik om die rangtelwoord voor te stel (AWS 15.36), is dit net los (let weer op die hoofletter):

  • 3de Laan of 3e Laan

 

2. Die straatnommer

 

Die straatnommer word in Engels voor die straatnaam geskryf:

  • 8 Lucas Place
  • 9087 5th Ave.

 

In Afrikaans word die straatnommer ná die straatnaam geskryf. Daar is altyd ʼn spasie tussen die straatnaam en die straatnommer:

  • Kerkstraat 19
  • 7de Laan 516

 

3, Die straattipes in Afrikaans

 

Hierdie lys vertalings vir die soorte strate, paaie en padverwante konstruksies kom moontlik handig te pas:

 

alley   steeg
arterial road deurroete; hoofverkeersweg; verkeersaar
avenue laan
backroad agterpad
boulevard boulevard; kringweg
bypass verbypad
byway afdraaipad
circle sirkel
close keeromstraat; slot
crescent singel
crossing (twee ryvlakke op dieselfde vlak) kruising
crossing (ʼn ryvlak hoër as ʼn ander) oorweg
court hof; plein
cul-de-sac cul-de-sac; doodloopstraat; keeromstraat
dirt road grondpad
drive rylaan
driveway inrypad; oprit (privaat pad na ʼn woning)
esplanade esplanade
expressway deurpad; deurweg; snelweg; motorweg
freeway deurpad; deurweg; snelweg; motorweg
gantry tolpoort
gravel road gruispad
highway hoofweg; hoofverkeersweg
hogback; hog's back middelmannetjie; maanhaar (van ʼn grondpad)
interchange wisselaar
intersection aansluiting; kruising
lane laan (waar dit oop is vir verkeer)
lane deurloop (waar dit gesluit is vir verkeer)
median strip (Amerikaans) verkeerseiland
motorway deurpad; deurweg; snelweg; motorweg
nook hoekie
off-ramp afrit
on-ramp oprit
parkway parkweg
place oord
promenade promenade
road pad
roundabout (Amerikaans) sirkel
route roete
service road dienspad
slipway glipweg
street straat
tollgate tolhek
toll road tolpad
traffic island verkeerseiland
turnpike tolhekpad
way weg

 

VivA-groete

 

Sophia

                                                      

Lees 2955 tye Laaste modifikasie op Maandag 22 Julie 2019 06:22

4 Opmerking(s)

  • Kommentaarskakel Sophia Kapp Woensdag 27 Februarie 2019 07:30 geplaas deur Sophia Kapp

    A, dankie vir die oplossing, Christo!

  • Kommentaarskakel Christo du Toit Woensdag 27 Februarie 2019 06:31 geplaas deur Christo du Toit

    Sophia, ek het die Afrikaanse terme gevind! Die probleem is veroorsaak deur die wye spasie tussen die twee kolomme woorde. Ná ek my selfoon in landskapformaat gehou het, kon ek ook die Afrikaanse terme sien. Dankie vir die moeite en die leersame plasings!
    Christo

  • Kommentaarskakel Sophia Kapp Dinsdag 26 Februarie 2019 19:32 geplaas deur Sophia Kapp

    Christo, ek weet nie wat verkeerd loop nie. Ek neem aan as jy hier kommentaar kan plaas, dat jy 'n geregistreerde gebruiker is. Verfris jou venster 'n slag, en laat my weet as jy dit steeds nie kan sien nie, dan vra ek ons tegniese span om te help.

    Sophia

  • Kommentaarskakel Christo du Toit Dinsdag 26 Februarie 2019 18:08 geplaas deur Christo du Toit

    Ek kry nie die Afrikaans vir bostaande Engelse terme nie?

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK