profile pic

Die hoe en hoekom van "wie" en "wat"

Donderdag 10 Mei 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Daar is in ʼn taaltannie se lewe vrae wat oor en oor opduik. Een so ʼn immergroene is: Wanneer gebruik ons "wie" en wanneer gebruik ons "wat"? Tydens elke toetsreeks en eksamen is daar ʼn nuwe stel jong gebruikers wat kopkrap, en elke nou en dan kry ek ʼn paniekerige boodskap van ʼn volwasse spreker wat oor die vingers getik is, maar nie weet hoekom hy raas kry nie. Ek het selfs al ʼn dominee of twee gehad wat ewe bedees kom advies vra het ná ʼn preekbeurt.

Dit help (altyd) om die reëls te ken. So sleg as wat dit vir jong taalgebruikers (en oueres) is om reëls te leer, is dit juis reëls wat ʼn mens in jou donkerste onsekerheid bystaan. ʼn Reël is nie ʼn ding wat ontwerp is om jou in ʼn Afrikaanseksamenvraestel "uit te vang" nie, dis iets wat jou help om skryfwerk te genereer wat deur jou taalgenote as leesbaar beskou word. En as jy die reëls ken en reg kan toepas, kan jy al die vingerwysers vriendelik dog ferm versoek om gerus ʼn reis na ʼn ongespesifiseerde bestemming te onderneem en jou met rus te laat.

Hier is die reëls dus vir die betreklike voornaamwoorde "wie" en "wat".

LEES VERDER

Hierdie week se interessante navraag handel oor die woord "cadeau". Die navraer het gehoor dit beteken "geskenk" en raai dat ons dit uit Nederlands gekry het, maar hy wou weet waar dit oorspronklik vandaan kom. Dit klink so half asof die woord ʼn Franse bloedlyn kan hê ...

LEES VERDER
profile pic

Skoonvarke, en die onpas "swaer"

Donderdag 26 April 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Ek kry in die week ʼn navraag: Hoekom praat ons van ʼn "skoonsuster", "skoonpa", "skoonma" en "skoonfamilie", maar nie van ʼn "skoonbroer" nie? Wat het dié man dan gesondig dat hy so buite die patroon val?

Die antwoord daarop is natuurlik "ons kry dit so uit Nederlands", soos dit menige keer die geval is met sulke etimologienavrae. Maar dit help ook nou nie ek gee vir die navraer inligting wat hy waarskynlik self reeds vermoed het nie – wat hy eintlik vra, is hoekom die Hollanders dit so gebruik.

LEES VERDER
profile pic

"Op vakansie" of "met vakansie"? Gids tot Woordeboekportaal

Donderdag 19 April 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Ek kry in die week ʼn navraag van ʼn gebruiker: Is dit "op vakansie" of "met vakansie"? Hoekom het ek nie hierdie antwoord op julle app opgespoor nie? Ek gebruik die app gereeld en ek soek al lank na hierdie inligting, maar as ek enige van die twee moontlikhede intik, kry ek ʼn boodskap dat die uitdrukkings nie bestaan nie. Hoekom?

Dis ʼn baie belangrike vraag, en dis belangrik dat elke gebruiker, jonk en oud, weet wat die antwoord daarop is.

LEES VERDER
profile pic

'n Pyn in die oog (!!!!!)

Donderdag 12 April 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Gereelde VivA-gebruiker Elridus Grobler vra: Hoe werk beklemtoning in tekste? Mag ʼn mens twee uitroeptekens gebruik? En wat van ʼn vraagteken en ʼn uitroepteken? Of is dit ʼn geval van "te veel van ʼn goeie ding is eintlik te veel"?

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK