profile pic

Taalsuiwerheid – die plek van die standaardvariëteit

Donderdag 01 Februarie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Verlede week het ons vinnig gekyk na die terminologie wat in ʼn gesprek oor taalsuiwerheid van toepassing is. Die belangrikste beginsel wat jy uit dié bespreking moes wys word, is dat geen taal netjies in ʼn blik pas nie. Enige taal se sprekersgemeenskap is ʼn losse mengsel van moedertaal-, tweedetaal- en vreemdetaalsprekers, van oumense en tieners, van geleerdes en gewones, van vaandeldraers en knutselaars. Almal het die reg om deel te wees van die taalgemeenskap, en almal se bydrae, hoe krom en skeef dit nou ook al mag lyk, is belangrik.

Afrikaans is geen uitsondering nie. Taalkundiges is al dekades lank besig om die variëteite van Afrikaans te bestudeer, en Afrikaans.com, die ATKV, VivA en die WAT doen baie moeite om taalskatte uit die variëteite op te teken. Dit is vir ons almal interessant en bemoedigend, want dit wys vir ons dat die taal sprankel en woeker en leef.

Maar waar pas Standaardafrikaans dan in hierdie prentjie in? Wat is die funksie daarvan, en hoe moet ʼn mens dink oor die feit dat (slegs) Standaardafrikaans op skool in taalkundeklasse aan leerders oorgedra word? Is dit nie ʼn bietjie hovaardig om een variëteit bo al die ander te "verhef" en dit aan die sprekers van variëteite voor te hou as die ideale vorm van die taal nie?

LEES VERDER
profile pic

Taalsuiwerheid – kry jou anglisisme aangespreek en jou lingo in lyn

Donderdag 25 Januarie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Daar is kwalik beter klikaas op ʼn taalforum as die woord "anglisisme". ʼn Mens begin nog net met die gesprek, dan is iemand al kwaad. Tien kommentare later, en die baklei is volstoom aan die gang. In die een hoek van die kryt is die behoudendes wat vaandels swaai en jaloers waak oor erfgoed, en in die ander hoek is die libtaliges wat glo die mag lê by die mense, ongeag dié mense se bevoegdheid. Hulle het natuurlik albei ʼn punt beet, dié twee groepe, en ʼn rol in die gesprek te speel. In die taalsuiwerheidsdebat is niemand se stem onbelangrik nie, en niemand se mening die begin en die einde van die gesprek nie. Dis belangrik dat ons met mekaar praat, maar dis net so belangrik dat ons na mekaar moet luister en mekaar moet verstaan.

LEES VERDER
profile pic

Die duiwel se franchise - vers 2 oor anglisismes

Donderdag 18 Januarie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Kry vanoggend ʼn navraag van ʼn (gereelde en baie taalvaardige) VivA-gebruiker: Hoe op aarde het dit gebeur dat die Taalkommissie "franchise" opgeneem het? Die vertaling vir "franchise" is nog al die jare "konsessie". Die Taalkommissie het mos nou ʼn gruwelike anglisisme in die woordelys opgeneem. A nee a!

Ek was dankbaar vir die vraag (regtig, dit was ʼn lekker aanknopingspunt by verlede week se bespreking) en ek gee die antwoord hier wat ek aan die gebruiker gegee het.

LEES VERDER
profile pic

"Subliem" is 'n anglisisme, en ander wanopvattings

Vrydag 12 Januarie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Dit is my werk (onder andere) om daagliks plasings op VivA se Facebookblad te maak. Sommer oor ditjies en datjies, maar darem so dat gebruikers daaruit iets leer en wys word, en dat VivA bietjie blootstelling daaruit kry. Ek kry heelwat positiewe terugvoer – onderwysers kyk na die plasings, druk dit uit en sit dit teen hulle klaskamermure op, mense stuur dit aan, gebruikers laat weet in kommentaar "Ek het nie geweet nie!"

Dis moeilik om te raai wat mense se verbeelding gaan aangryp en ek moet dikwels nogal spook om ʼn plasing te maak wat sal aftrek kry. Hoewel ons almal daagliks in taal werk en lekker vir taalflaters lag, is taal-as-onderwerp nie altyd die interessantste van onderwerpe nie. Hoe informatief is dit vir jou om oor die eerste koppie koffie van die dag te lees wat ʼn skakelwerkwoord of ʼn alveolêre frikatief is? Die meeste "gewone" gebruikers van Afrikaans wil daardie inligting so gou moontlik vergeet nadat hulle die stof van hulle skoolskoene afgeskud het; dis allermins wat hulle op sosiale media wil raaklees.

Die een ding wat ek weet dadelik werk, is die hele kwessie oor anglisismes. Dis soos om in ʼn vergadering te sê "daar is koek by die tee" of by ʼn familiesaamtrek saggies "testament" in jou ouma se suster se oor te fluister. Dis so goed jy gooi ʼn handgranaat in die gesprek in.

LEES VERDER
profile pic

Hier is HAT se woord van 2017

Maandag 18 Desember 2017 Geplaas deur VivA-redaksie

Die redaksie van die  Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal  het op Maandag 18 Desember dié woordeboek se woord van die jaar bekend gemaak.

 

HAT6 HAT2017

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK