Items per datum gefilter: Januarie 2019

'n Kopkrappery oor koppeltekens

Donderdag 31 Januarie 2019 13:23

Een van die skryftekens in Afrikaans wat puristiese teksredigeerders hoofbrekens kan besorg, is die oorbenutte koppelteken. Dit is, in sekere spellingomgewings, 'n broodnodige ortografiese hulpmiddel, maar die koppelteken het in die hande van skoolkinders en spellingonkundiges ʼn paar toepassings gekry waarvan taalkundiges soms met verstomming kennis neem.

 

Ek kom agter onseker spellers gebruik die koppelteken soos wat ek op skool my handskrif gebruik het om my rekenkundige geknoei in wiskunde-eksamens te kamoefleer: As ek nie seker was of my antwoord reg was nie, het ek so lelik geskryf dat dit bykans enige syfer kon voorstel met die hoop dat die onderwyser met genade sou besluit dit wat ek daar neergegriffel het korrek is. Skrywers wat onseker is of ʼn woord vas of los moet wees, gebruik die koppelteken as ʼn soort goue middeweg met die hoop dat die spellingnazi's hulle onkunde oor die hoof gaan sien. Les: Die gekrap op my wiskundeantwoordstelle het nie vir my op skool gewerk nie. Die koppeltekenkamoeflering gaan nie ook nie nou werk nie.

Koffieklets

Saterdag 26 Januarie 2019 10:54

koffieIn die verbygaan val my oog dié week op die WAT se artikel oor koffie.

Americano, cappuccino, espresso, latte, mocaccino ... In die digitale uitgawe van die WAT is dié name onlangs eers bygevoeg, want taal verander en die enkele Afrikaanse woordeboeke wat nog bewerk word, weerspieël dié verandering hoofsaaklik nog aanlyn. Maar oor boeretroos: swart koffie, sterk koffie, soet koffie, flou koffie; die oorsprong van dié drank, verskillende rituele daar rondom en verskillende uitdrukkings waarin dit voorkom; daaroor bevat die WAT in al sy formate altesaam 6 639 woorde.

Elkeen meet platvloersgeit

Vrydag 18 Januarie 2019 06:25

Vra Ockie daar uit die Vrystaat uit: “Neem ek ʼn besluit, of maak ek ʼn besluit? Dit wil vir my voorkom dat die volkstong meer en meer daarna neig om 'besluite te maak'. Vir my is die gebruik van 'maak ʼn besluit' so platvloers, terwyl die gebruik van 'neem ʼn besluit' soveel meer uitdruk as wat werklik bedoel word. Wat is jou mening?”

My mening? Wat vir een iemand platvloers is, is dit nie noodwendig vir ʼn ander nie. Ek meet byvoorbeeld nie platvloersgeit aan die verskil tussen “maak” en “neem” (en “doen”) nie; veel eerder aan iemand wat met ʼn oop mond kou. Maar dis maar net ekke; elkeen is geregtig op sy/haar eie platvloermeter.

Krokodilvoëltjie

Maandag 07 Januarie 2019 11:16

Deur Pieter Bosman

 I

In ’n artikel oor “Soorte neste wat voëls kan maak”, wat in ’n ou Landbouweekblad verskyn het (en ek bedoel óúd, gedateer 29 Maart 1922!), lees ek van “... die krokodilvoëltjie wat haar eiertjies in die sand lê en dit toeskop as daar mense in die nabyheid kom”.

Nou ja, wat op aarde is ’n krokodilvoëltjie? Dit klink asof die skrywer, ene P.R.G., aanvaar dat almal weet wat dit is. Miskien het die lesers van sowat honderd jaar gelede dit geweet, maar in 2018 het ek geen benul nie en kan ek nie aan P.R.G. skryf en om inligting vra nie.

Terwyl almal nog ter strande is, skryf ek maar ʼn bietjie vir die bleeksiele wat al hierdie week agter hulle kompers en ander digitale toestelle moes inskuif.

Die woord “digitaal” is lank reeds in Afrikaans en ander Germaanse tale bekend. Oorspronklik ʼn afleiding van die Latynse “digitus” wat “vinger” beteken, het dit in die sestiende eeu verwys na dit wat betrekking het op vingers. Ook Afrikaans het vroeër slegs dié betekenis geken, soos in 1955 in die WAT opgeteken:

digitaal’ b.nw. Wat op die vingers of tone betrekking het: Digitale eksplorasie, ondersoek van die liggaamsholtes met die vinger. (!!!)

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK