Dinsdag 21 Augustus 2018 20:27

Is vader Cloete eintlik maar net Vader Krismis?

Deur G Ollie Olwagen       

Die rondte van vader Cloete doen. Ons ken mos almal die uitdrukking. Dit word gesê van iemand wat alle mense besoek wat hy wil of moet, sonder om enigiemand oor te slaan. Etimoloë probeer al dekades lank uitvind hoe hierdie uniek Afrikaanse idioom ontstaan het en wie die raaiselagtige "vader Cloete" dan nou eintlik was wat hom net so getrou op sy rondtes bewys het as Vader Krismis op syne.

Ek het self geglo dat 'n bekende idiomenavorser (reeds oorlede) destyds vir ons die finale antwoord gehad het. Hy het geskryf en dis hoe ek dit toe iewers opgeteken het: "Dit kom waarskynlik van die rondgaande hof se sittings wat in 1812 in Graaff-Reinet, Uitenhage en George gehou is en wat as die Swarte Ommegang bekend was. Pieter Laurens Cloete was een van die regters."

Maar toe moes ek onlangs weer iets oor "vader Cloete" vir 'n publikasie skryf – en kom af op ’n geskrif van wyle oudregter prof. Hennie Erasmus van Stellenbosch wat lyk of dit nie met die bogenoemde strook nie. Prof. Erasmus is egter ongelukkig ook reeds oorlede, in 2016, en ek kon hom dus nie invra oor die kwessie nie.

Sondag 03 Desember 2017 16:56

Maak toe jou mond – daar spring dalk ’n padda uit

As daar in mense se keel ’n lastige krapperigheid is, wat boonop snaaks klink wanneer hulle praat, maak hulle soms verskoning deur te sê: “Ekskuus! Daar’s ’n padda in my keel.” Dan kug hulle eers, of neem ’n slukkie water. Soms, word daar gesê, klink dit of iemand ’n padda ingesluk het.

Die uitdrukking “ ’n padda in die keel hê” – in Nederlands ’n “kikker” – kom waarskynlik van die geluid van iemand se stem, wat in so ’n situasie aan die gekwaak van ’n padda laat dink. Die Engelse hoor hom ook, dié “frog in the throat”. (Vir verhaaltjies op die internet, én in party Afrikaanse spreekwoordeboeke, wat die oorprong van dié padda probeer toedig aan die Middeleeuse gebruik om glo ’n seer keel of verwante aandoenings van die slukderm met paddas en hulle uitskeidings en/of afskeidings te probeer behandel, is daar geen bewys nie, ongelukkig. Dis maar volksetimologie, en nes met stadslegendes moet ’n mens maar nie alles wat jy hoor oor die herkoms van woorde en gesegdes, vir soetkoek opeet nie.)

Maandag 10 Julie 2017 19:44

Spontaan oor die lippe

Spreekwoorde, uitdrukkings, gesegdes – soms enkele woorde; meestal frases – is kragtige vorme van beeldspraak (vergelykings en metafore) wat kleur verleen aan die alledaagse taalgebruik van die moedertaalsprekers van ’n taal, dikwels sonder dat hulle eens daarvan bewus is.

Omtrent elke taal wat aan ons bekend is, beskik oor sy eie skat van idiome – wyshede en waarhede wat die ervaring, kulture en gebruike van vorige geslagte weerspieël.

Van Afrikaans se uitdrukkings en gesegdes – dié wat ons daagliks gebruik – is reeds etlike honderde jare oud; baie dateer uit vorige millennia. 

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK