profile pic

Deund, wrik, hekel en snert

Vrydag 14 Junie 2019 Geplaas deur Jana Luther

fossielWat het die volgende woorde met mekaar gemeen? Ondeund. Onwrikbaar. Ontluik.

Wel, eerstens is al drie komplekse woorde. Dit is woorde wat uit meer as een woorddeel bestaan. (Morfoloë, wat die vorm en konstruksie van woorde bestudeer, noem sulke woorddele “morfeme”.)

LEES VERDER
profile pic

Dié "die" is die opsionele "die"

Donderdag 06 Junie 2019 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Vra Jakkie Groenewald die afgelope week: “Ek het nog altyd ‘op die hoogte van sake’ gebruik, maar ‘op hoogte van sake’ blyk deesdae meer algemeen te wees. Is dit korrek/aanvaarbaar?”

Die kort antwoord is dat albei aanvaarbaar is. Die langer antwoord is natuurlik die interessanter ene – ten minste vir my en die ander agies.

Ons kan so half informeel en niewetenskaplik sê dat Afrikaans tradisioneel ʼn “lidwoordtaal” is. Dit is maar gewoon ʼn manier om te sê dat Afrikaans in die verlede lidwoorde in segswyses ingesit het waar ʼn taal soos Engels dit dalk nié sou doen nie.

LEES VERDER
profile pic

Pampoen tot pampoesie

Maandag 03 Junie 2019 Geplaas deur Jana Luther

pampoen“Aanskou hierdie pampoen. Die helder, klewerige diamantdruppeltjies sit nog aan die stingel waar jy hom gesny het. Mooi woord, ‘pampoen’. Dis so pammerig en poenerig. Dit voel sommer swaar.” So begin Marthinus Versfeld se ode aan die pampoen in Borde, borde, boordevol, Hennie Aucamp se versameling essays en verhale oor kos.

Ligvaal, wit en donkergroen, goudgeel, oranjerooi. Gestoof, gekook, gebak, gebraai. Of kaboe gaargemaak – net so in die skil (nes kaboeaartappels of -patats).

Eet jou pampoen, dit laat jou hare krul, het die ou mense gesê.

LEES VERDER
profile pic

Reëls vir "hul" in donker gehul

Donderdag 30 Mei 2019 Geplaas deur Sophia Kapp

Daar is, soos wat ek uit die navrae oor die kwessie kan aflei, uiteenlopende menings oor die aanvaarbaarheid van hul en hulle in skryftaal. Sommige gebruikers wil hul met wortel en tak uitroei, want hulle beskou dit nie meer as Afrikaans nie; ander wil dit met mag en mening behou, want hulle beskou dit as ʼn anker en ʼn verbintenis met Nederlands.

Albei groepe is natuurlik verkeerd. Hul is ʼn geldige woord – dit is opgeteken in moderne woordeboeke – en ons kry hul nie uit Nederlands nie – dit is in der waarheid eg Afrikaans; die ooreenstemmende Nederlandse voornaamwoord is hun. Volgens die taalkundige prof GS Nienaber (aangehaal in die WAT) het hulle en hul in die negentiende eeu hier in Suid-Afrika uit die Nederlandse hun-liede of hun-lui ontwikkel.

Dit is alles goed en wel, maar dit help navraers nie. Wanneer mag hul en wanneer mag hul nie?

LEES VERDER
profile pic

E-penvriende, die wag was toe nie verniet

Vrydag 24 Mei 2019 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Toe ek nog vir kinners was, had ons penvriende. Ek kan nog onthou dat ek met twee mense gekorrespondeer het: ene in Duitsland, ene in Mauritius. Jy skryf ʼn brief op baie ligte papier (want anders word dit duur), bespuit die ding met jou deodorant en stuur dit dan per poskantoor. Dan wag jy weke om ʼn antwoord te kry …

Tot my skaamte moes van my moderne e-penvriende selfs maande wag op taalantwoorde. Nou rits ek sommer ʼn klomp so agter mekaar in. “Oop briewe” is mos deesde vreeslik modieus …

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK