profile pic

Koerante, tydskrifte is voedingsbron vir Afrikaans

Sondag 16 Julie 2017 Geplaas deur Jana Luther

In alle tale gaan ontwikkeling en verandering met nuutskepping gepaard: die vorming van nuwe woorde vir nuwe dinge. Om in hedendaagse bronne, soos die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal en die nuwe Afrikaanse woordelys en spelreëls, eietydse taalgebruik akkuraat te weerspieël, moet ons nie net speurtogte onderneem in groot korpusse van geskrewe Afrikaans nie, maar daagliks ook die gedrukte én die niegedrukte media fynkam.

Die ekserpering van nuwe woorde en uitdrukkings vir nuwe idees, gebeurtenisse en uitvindings maak van my dagtaak as leksikograaf ’n belangrike onderdeel uit: die deurblaai van boeke, koerante en tydskrifte (sowel e- as p-publikasies); deesdae ook webblaaie en blogs, plasings op Facebook en twiets en dies meer; dikwels met die radio of televisie, ’n Afrikaanse podsending, liedjie of kletsrym op die agtergrond; want vir opname in die HAT, ook in die aanlyn HAT, én in die AWS, is die vind van genoeg bewyse – dat nuutskeppings in genoeg verskillende bronne gebruik word om hulle insluiting te regverdig – ’n belangrike vereiste.

Nuuskierig oor wat alles op ’n woordeboekmaker se radarskerm verskyn?

Hier is ’n paar voorbeelde van woorde en uitdrukkings wat die afgelope week my aandag getrek het en nou op die HAT se dophoulys is (in geen spesifieke volgorde nie):

LEES VERDER
profile pic

Linguiste en wedders bekyk tenniskrete

Saterdag 15 Julie 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Jaarliks, soos klokslag, kry ek teen die middel van Julie tennisdepressie: Roland Garros en Wimbledon is verby. Ja, ja, die Amerikaanse Ope lê voor, maar wees maar eerlik, dis ʼn bietjie kroektennis wat hulle daar en in die Australiese Ope speel. Net soos wat eendagkrieket en sewesrugby nie régtig krieket en rugby is nie, so is hardebaantennis ook drie keer niks vir die aficionado.

Terwyl ek snoesig onder my duvet voor die TV lê en slurp aan my ma se boontjiesop (veel beter as al daai aarbeie), is ek wel steeds besig om te werk. ʼn Man moet sy brood in die sweet van sy aangesig verdien.

In die jongste uitgawe van die gerenommeerde vaktydskrif Animal Behaviour publiseer drie navorsers van die Universiteit van Sussex (Groot-Brittanje) hulle navorsingsresultate oor die befaamde steunkrete in tennis. (Jy weet, “tennis grunts”, soos daai “ah-ieeeeee” wat deur Monica Seles in tennis ingevoer is.)

LEES VERDER
profile pic

Spontaan oor die lippe

Maandag 10 Julie 2017 Geplaas deur Jana Luther

Spreekwoorde, uitdrukkings, gesegdes – soms enkele woorde; meestal frases – is kragtige vorme van beeldspraak (vergelykings en metafore) wat kleur verleen aan die alledaagse taalgebruik van die moedertaalsprekers van ’n taal, dikwels sonder dat hulle eens daarvan bewus is.

Omtrent elke taal wat aan ons bekend is, beskik oor sy eie skat van idiome – wyshede en waarhede wat die ervaring, kulture en gebruike van vorige geslagte weerspieël.

Van Afrikaans se uitdrukkings en gesegdes – dié wat ons daagliks gebruik – is reeds etlike honderde jare oud; baie dateer uit vorige millennia. 

LEES VERDER
profile pic

E-pos van Riaan nie ligtelik oopgemaak ...

Saterdag 08 Julie 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Kyk, jy skrik jou hare orent as jy jou e-posprogram oopmaak en jy sien die volgende in jou inmandjie:

Vanaf: Riaan Cruywagen
Gestuur: Donderdag, 08 Junie 2017 14:20
Onderwerp: Woordwisseling met Gerhard

Selfs Windows slaan outomaties oor na Afrikaans.

Dis gelukkig – die hemel sy dank! – ʼn vriendelike en innemende e-pos, soos wat ons algar hom oor die jare heen leer ken het. En natuurlik geskryf in foutlose Afrikaans, selfs al is dit loslit en kletsend.

LEES VERDER
profile pic

Ek en 'n ou, ou liedjie, van lewer, swel en vee

Saterdag 01 Julie 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

As Gerhard Steyn sy Baby Tjoklits uitgeblêr het, het ons altyd lekker saam gesing-skree: “Baby, ek like jou soos sinus // My hart klop tjoklits as jy naby is //  Baby // Baby tjoklits.”

Vreemd dat jy van iemand hou “soos sinus”, dag ek altyd, maar dalk is dit maar een van daai rare goed van Afrikaanse lirieke. As hy in dieselfde liedjie “Jy weet ek doen, jy weet ek doen” kan sing, dan kan ʼn mens seker maar iemand “like soos sinus” ook.

Eers veel later moes ek leer dat hy eintlik sing: “Baby, ek like jou soos jy is ...”

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK