profile pic

Perspoësie

Dinsdag 12 Januarie 2016 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Die gedrukte pers is dood, lank lewe die gedrukte pers!

Sondagoggendritueel: laai Hoekom (my poedel) agterin die kar; koop die Rapport by Katleho op die straathoek; skuif aan vir ʼn vroegoggendontbyt op die terras van my stambistro in Menlopark. Al is ek ingeteken op die Netwerk24-toepassing, kry ek gratis wi-fi-toegang en het ek drie jaar laas ʼn papierboek gelees (Die gedrukte boek is dood, lank lewe die e-boek!), wil ek niks geen tegnologie sien nie. Drieeieromelet, koffie en, oudmodies, die papierkoerant.

Hoekom op die stoep
Maar die afgelope Sondag is ek die nuus, die getwiet en rassismepraatjies tot satwordens toe teë, en ek gee die hoofkoerant vir Hoekom om homself tydelik mee te vermaak. Ek is al gewoond om ʼn leergierige jonghond se verslinderde koerant te ontsyfer.

Normaliter blaai ek altyd eerste na Nathan Trantraal se rubriek. Sy taalgebruik, skryfwyse en perspektiewe is verfrissend vars.

Maar vandag vang die voorblad van Rapport Beleef – die koerant se lewenstylblad – my oog: Vlêrmuiskerrie; Skeermeskuns; Koekgeveg. Vroliker kan dit byna nie, en ek is mos gek na nuwe Afrikaanse samestellings. (Oor die koekgeveg moet jy maar self op die agterblad gaan lees.)

In dié uitgawe kom ʼn aantal Groot Kanonne aan die woord: Waldimar Pelser (Rapportredakteur homselwers); Leon van Nierop (x2); Anél ‘Bobaaskokblogger’ Potgieter; en die veelbekroonde Sonja Carstens en Egmont Sippel. Dis huishoudelike name wat jy ken as jy nie net die koerantartikels lees nie, maar darem ook kyk wié dit geskryf het, soos ʼn mens behoort te doen.

En hulle kán skryf!

Waldimar se openingsin is 94 woorde lank. Ek is seker dit moet een of ander rekord wees; die gemiddelde sin in Afrikaans is 19.73 woorde lank.

Ek stel my wel die arme subredakteur se penarie voor, maar die leser raak nie uitasem nie. Die sin rol soepel van jou tong af, net soos die smeuïge woorde: Wanneer die botterige deeg van die wildspastei goud word in die Springfonteinpadstal se oond ...

Hy dek die tafel vir Leon: Hier blaai jy van moordend hittig na lawend wanneer jy deur ʼn laning ry wat 200 jaar al oor die ingang waghou. En later oor Damnville se mense: Die wind waai hulle teen doringdrade vas en daar klou hulle, elkeen met ʼn ander klank wanneer die wind daardeur fluit.

Anél laat die seisoenale groente en vrugte van die Seychelle soos ʼn Laurika Rauchliedjie klink: Avokado’s, eiervrug, komkommers, pampoene // margoz, kassawe, broodvrug, jams ...

En Sonja en Egmont maak werkwoorde werk: knip-knip, afsaag (vir vinnig ry), opswenk (vir vinnig boontoe draai). En naamwoordfrases: skop-, skiet- en klapper-orgie om na ʼn James Bondfilm te verwys (ofskoon die Taalkommissie liewer skop-skiet-en-klapper-orgie sou wou skryf), die klapperende uitlaatpype se rock-en-roll, of ʼn week van pure paranoïese malligheid.

Dís mos nou perspoësie.

Sommige joernaliste en subredakteurs (en ander skrywers en uitgewers) gebruik deesdae te maklik die lesers-gaan-nie-verstaan-nie-agterdeur.

Nee, lesers is vuisvoosverveeld met die dit en die dat en die ditse gedat. Ons is slim, kan woordeboeke gebruik en wíl elke dag ʼn stywe dosis poësie in ons vroegoggendomelet proe. Op papier, in die koerant.

Kô, lat ôs woode iet. As Hoekom kan, hoekô kan ôs ’ie?

 

LEES VERDER
profile pic

Veeltalige woordeboek (Pharos)

Maandag 11 Januarie 2016 Geplaas deur Sophia Kapp

Suid-Afrikaanse veeltalige woordeboek

 

Die South African Multilingual Dictionary (SAMD) is die eerste woordeboek waarin interaktiewe vertalings vir al elf amptelike tale van Suid-Afrika in een volume verskaf word. Die woordeboek bestaan uit drie dele. Die eerste deel bevat sowat 3 800 Engelse woorde wat die kernwoordeskat van alledaagse kommunikasie insluit. Saam met die Engelse woord word ’n omskrywing van die woord gegee en dan volg die vertaling van die woord in die tien ander amptelike Suid-Afrikaanse tale. Die tweede deel bestaan uit algemene frases wat volgens temas ingedeel is. Die frases word eers in Engels gegee en dan volg die vertaling daarvan in die tien ander amptelike tale. Die derde afdeling bevat volledige indekse vir elke taal met bladsyverwysings na die hoofdeel van die woordeboek om naslaan te vergemaklik. Daar is plek agter in die boek vir gebruikers om nog woorde alfabeties by te voeg. Dit is perfek vir gebruik deur onderwysers, leerders, studente, gesondheidswerkers, personeel en toeriste.

 

Oor die skrywer:

Iolanda Steadman werk vir meer as twee dekades as ’n taalpraktisyn. Sy het ’n graad in joernalistiek en ’n MA-graad in Afrikatale. Sy spesialiseer in die samestelling, vertaling, redigering en produksie van verskeie Afrikataal-publikasies.

 

Uitgewer: Pharos

Prys: R199,95 (onderhewig aan verandering)

 

Indien jy meer inligting verlang, skakel met Henk Viljoen van Pharos by:

Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees.

+27 12 431 7460

082 5655 145

LEES VERDER

Hier is 'n lys met Afrikaanse hekelterme, die afkortings daarvoor, en die ekwivalente terme (met afkortings) wat in Amerikaanse en Britse patrone gebruik word. Die lys is nagesien en bygewerk deur hekelghoeroe Karen Adendorff Niemand (baie dankie, Karen!). Indien jy nog terme het wat op hierdie lys hoort, of wysigings aan die lys wil voorstel, skakel gerus met my by Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees..

 

Lekker hekel!

 

Sophia

LEES VERDER
profile pic

Afrikaans vir Almal

Donderdag 10 Desember 2015 Geplaas deur Sophia Kapp

WEN met VivA!

ʼn Belangrike nuwe naslaanbron vir leerders, Afrikaans vir Almal deur Isabel Uys, het onlangs verskyn. Dit word uitgegee deur NB Uitgewers

Hierdie splinternuwe titel is die eerste taalnaslaanbron wat KABV-gebaseer is. Dit

bestaan uit twee dele. Die eerste deel sluit taalreëls en naslaanlyste in, en die

tweede deel bevat algemene kennisfeite oor Suid-Afrika en die res van die

wêreld.

KABV-vereistes vir Afrikaans Huistaal en Eerste en Tweede Addisionele Taal

vorm die basis vir die onderwerpe wat in dié boek bespreek word. Hierdie

onderwerpe sluit onder meer die volgende in: punktuasie, sametrekkings,

woordsoorte, letterlike en figuurlike betekenis, geluide van dinge en diere, tye,

sinonieme en antonieme, homonieme en homofone, en leenwoorde, om maar ’n

paar te noem. Dit bevat ook ’n lys met handige literêre terme soos hiperbool,

klanknabootsing en personifikasie, sowel as nuttige notas oor skriftelike werk.

Die tweede deel van die boek fokus op algemene kennisfeite soos die nasionale

simbole van Suid-Afrika, wie die wêreldleiers is, en groot uitvindsels van die

wêreld.

Oor die skrywer:

Isabel Uys is ’n oudonderwyseres en -skoolboekkeurder van Stellenbosch. Sy is die samesteller van ’n hele aantal studiegidse, veeltalige woordeboeke en feitegidse. Sy het twee ATKV-pryse verower. Baie van haar boeke is topverkopers en sommige is meer as 16 keer herdruk en bygewerk.

Prys: R245

Skakel met Henk Viljoen by NB Skolebemarking vir meer inligting. Sy adres is: Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees..

Wen ʼn kopie!

ʼn Gelukkige VivA-gebruiker kan ʼn kopie van hierdie bron wen. Hou ons Facebook-blad dop vir besonderhede en skryf op ons kompetisieblad in.

LEES VERDER
profile pic

Vraelys

Dinsdag 08 Desember 2015 Geplaas deur Sophia Kapp

Oor die tussen(in)klank in Afrikaans

Benito Trollip

In Germaanse tale soos Afrikaans en Nederlands is die proses van samestelling besonder produktief en algemeen om nuwe woorde te vorm. Dink byvoorbeeld aan woorde soos duifdak(die dak by my huis waarop die duiwe graag sit’), of orgideëoorplanting (‘die jaarlikse proses om my orgideë oor te plant in ander houers’). En natuurlik kan samestelling rekursief (herhaaldelik) toegepas word in Afrikaans om woorde soos duiwedakskoonmaakprosesbeplanning te maak (al gebeur dit nie baie nie). 

In sommige samestellings kom daar ʼn sogenaamde valensiemorfeem (ook genoem ʼn tussenklankofinterfiks) voor, soos die -e-tussen eend en dam in eendedam en die -s-tussen handel en ooreenkoms in handelsooreenkomsWat is die nut en doel van hierdie tussenklanke? Is daar ʼn verskil tussen eenddam en eendedamEn kan ons praat van ʼn handelooreenkoms, of moet dit handelsooreenkoms wees? Is daardie -s- regtig noodsaaklik?

Op die oomblik doen ek navorsing oor die valensiemorfeem en spesifiek of dit nog produktief gebruik word in Afrikaans wanneer samestellings gevorm word. Ek het groot asseblief tien minute van jou tyd nodig om my te help om ʼn vraelys in te vul. Jy hoef niks te skryf nie – dis alles net veelkeusevrae.

Volg gerus hierdie skakel (https://qtrial2013.qualtrics.com/SE/?SID=SV_8BXl1FvXJrtQBhzom deel te neem aan my vraelys. Jy kan kies om veertig vrae (minder as tien minute) of tagtig vrae (minder as vyftien minute) te beantwoord. Ek sal dit regtig baie waardeer as jy bereid sou wees om tagtig vrae te beantwoord. Indien daar enige vrae of kommentaar is, voel vry om my te kontak by Hierdie e-posadres word van Spambotte beskerm. Jy moet JavaScript ontsper om dit te lees..

By voorbaat dankie vir jou hulp!

 
LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK