profile pic

Meerder, beterder en mees beste – trappe van vergelyking in Afrikaans

Donderdag 14 Junie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Desperate navraag laat die aand: Tannie, ons skryf môre Afrikaans en ek sukkel met trappe van vergelyking. Hoe weet ek wanneer is dit "meerder" en wanneer is dit "meeste"?

Ek rol nie meer my oë nie, nie vir die navraag, die omvang van die onkunde of die tyd nie. Ek herken paniek, selfs op ʼn WhatsApp, en weet ʼn mens hou jou preek vir ʼn meer toepaslike oomblik.

Gelukkig (vir die navraer se onthalwe en vir myne) is die reëls vir die trappe van vergelyking in die nuutste uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls opgeteken. Hoofstuk 16 bevat die volledige stel voorskrifte en vervang elke leer en dwaling wat tot nou toe oor die saak verkondig is. Boonop is daar voor in die hoofstuk ʼn baie nuttige tabel opgeneem wat dit vir elke opvoeder, leerder en gebruiker glashelder behoort te maak wanneer ʼn mens -er en -ste, en wanneer ʼn mens meer en die meeste gebruik.

So werk dit:

LEES VERDER
profile pic

Huidiglik 'n doring in die vlees, maar ...

Vrydag 08 Junie 2018 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Dit is byna drie maande sedert ek laas ʼn rubriek geskryf het.

Waarom? Ek het my toegesluit en afgesluit en weggesluit om navorsing te doen.

Waaroor? Oor die vermaledyde woord “huidiglik”.

Wanneer het “huidiglik” sy kop vir die eerste keer uitgesteek? Oudpolitikus Japie Basson gis dat dit moontlik in die vroeë 1970’s in die mond van John Vorster ontstaan het. Tydens ʼn bespreking van sy eersteministersbegrotingspos het hy dralend “huidig…” gesê en toe “…lik” daaraan toegevoeg. Ek kon geen ander bewyse hiervoor kry nie, maar ook geen teenstellings nie. Die eerste konkrete bewys van “huidiglik” in ʼn publikasie, kom wel uit ʼn 1974-uitgawe van die Journal of the South African Veterinarian Association.

LEES VERDER
profile pic

Massas huiswerk: Hoe om massanaamwoorde uit te ken

Vrydag 08 Junie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Kry vanoggend ʼn navraag van ʼn gebruiker: Wat is "huiswerk"? Dis vroeg en ek is nog deur die blare, en ek wil antwoord "ʼn pyn in die dinges", maar toe besef ek sy praat van woordsoorte, nie betekenis nie. Watter woordsoort is "huiswerk", wil sy weet.

In verlede week se blog het ek gewys hoe ʼn mens abstrakte selfstandige naamwoorde in ʼn sin identifiseer. Hierdie week gesels ek vinnig oor massanaamwoorde en hoe om hulle in ʼn sin uit te ken.

LEES VERDER
profile pic

Groentesop en vrugteslaai

Vrydag 01 Junie 2018 Geplaas deur Jana Luther

Hierdie blog is ’n uitgebreide, verrykte weergawe van ’n rubriek wat op Vrydag 1 Junie in Beeld verskyn het, en wat jy hier kan lees.

Tamatie’n Groot deel van Afrikaans se idiomeskat is reeds etlike honderde jare oud. Baie van ons spreekwoorde en gesegdes gaan selfs terug tot vorige millennia. Heelparty dateer van die Griekse en Romeinse mitologie. Sommige is aan oeroue fabels ontleen. Talle kom uit die Bybel. Nog ander uit die Middeleeue en die riddertyd.


Uit die dae toe ons voorgeslagte nog na aan die natuur geleef het, kom gesegdes wat aan die diere van die veld en hulle gewoontes herinner. Verskeie Afrikaanse uitdrukkings het hulle oorsprong in die seevaart en die lewe van matrose. Uit die agrariese leefwyse van ons voorouers kom idiome wat aan die landbou ontleen is. Uit die trekkersbestaan van weleer uitdrukkings wat met waens en osse verband hou.

Maar dié week was ek in die WAT en die HAT se vrugteboorde en groentetuine, waar plante nie net as voedsel dien nie, maar ook kleur aan ons taalgebruik verleen. Hier is ’n mandjie vol:

LEES VERDER

Kry nou anderdag ʼn navraag van ʼn leerder – hulle moes die verskillende soorte selfstandige naamwoorde in die klas identifiseer, en hulle het geleer ʼn abstrakte selfstandige naamwoord is ʼn ding wat jy nie kan sien nie. Nou wil hulle weet: Is ʼn poep ʼn abstrakte selfstandige naamwoord?

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK