profile pic

Massas huiswerk: Hoe om massanaamwoorde uit te ken

Vrydag 08 Junie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Kry vanoggend ʼn navraag van ʼn gebruiker: Wat is "huiswerk"? Dis vroeg en ek is nog deur die blare, en ek wil antwoord "ʼn pyn in die dinges", maar toe besef ek sy praat van woordsoorte, nie betekenis nie. Watter woordsoort is "huiswerk", wil sy weet.

In verlede week se blog het ek gewys hoe ʼn mens abstrakte selfstandige naamwoorde in ʼn sin identifiseer. Hierdie week gesels ek vinnig oor massanaamwoorde en hoe om hulle in ʼn sin uit te ken.

LEES VERDER
profile pic

Groentesop en vrugteslaai

Vrydag 01 Junie 2018 Geplaas deur Jana Luther

Hierdie blog is ’n uitgebreide, verrykte weergawe van ’n rubriek wat op Vrydag 1 Junie in Beeld verskyn het, en wat jy hier kan lees.

Tamatie’n Groot deel van Afrikaans se idiomeskat is reeds etlike honderde jare oud. Baie van ons spreekwoorde en gesegdes gaan selfs terug tot vorige millennia. Heelparty dateer van die Griekse en Romeinse mitologie. Sommige is aan oeroue fabels ontleen. Talle kom uit die Bybel. Nog ander uit die Middeleeue en die riddertyd.


Uit die dae toe ons voorgeslagte nog na aan die natuur geleef het, kom gesegdes wat aan die diere van die veld en hulle gewoontes herinner. Verskeie Afrikaanse uitdrukkings het hulle oorsprong in die seevaart en die lewe van matrose. Uit die agrariese leefwyse van ons voorouers kom idiome wat aan die landbou ontleen is. Uit die trekkersbestaan van weleer uitdrukkings wat met waens en osse verband hou.

Maar dié week was ek in die WAT en die HAT se vrugteboorde en groentetuine, waar plante nie net as voedsel dien nie, maar ook kleur aan ons taalgebruik verleen. Hier is ’n mandjie vol:

LEES VERDER

Kry nou anderdag ʼn navraag van ʼn leerder – hulle moes die verskillende soorte selfstandige naamwoorde in die klas identifiseer, en hulle het geleer ʼn abstrakte selfstandige naamwoord is ʼn ding wat jy nie kan sien nie. Nou wil hulle weet: Is ʼn poep ʼn abstrakte selfstandige naamwoord?

LEES VERDER
profile pic

Punt of emotikon?

Vrydag 11 Mei 2018 Geplaas deur VivA-redaksie

Hierdie blog is ’n uitgebreide, verrykte weergawe van ’n rubriek wat op Vrydag 11 Mei in Beeld verskyn het, en wat jy hier kan lees.

Toe Hans Bennis, hoof van die Nederlandse Taalunie, dié week aan die Nederlandse Algemene Dagblad voorstel dat koerante en nuuswebwerwe naas gewone teks in hul berigte en artikels ook emotikons begin gebruik, was Twitter in rep en roer.

Tone

“Gebruik mense jonger as sestig nog emotikons?” vra ’n bekende professor kastig verbaas. “Kommunikasie met emoji’s? Dis apetaal!” sê ’n ander. Wat herinner aan die openingstrefwoord in die Instituut vir die Nederlandse Taal se internetwoordeboekie wat op 1 Mei as ’n geleentheidsboekie verskyn het om die internet se 25-jarige bestaan te vier, naamlik “aapstertgenerasie”: almal wat tussen 1990 en 2005 gebore is en met moderne kommunikasiemiddels soos die internet en e-pos (vandaar die aapstert, die teken @ in ’n e-posadres) grootgeword het.

Dat die internet binne ’n skrale kwarteeu omtrent elke aspek van miljoene mense se bestaan beïnvloed het, kan nouliks ontken word. Ook hoe ons deesdae met mekaar kommunikeer. Uit ons daaglikse kommunikasie, wat al hoe visueler raak, is kletssimbole nie meer weg te dink nie. Met foto’s en emoji’s in WhatsApp- en Snapchat-boodskappe, op Instagram, Twitter, Facebook, noem maar op, vind daar vandag gesprekke plaas waarvoor onlangs nog oproepe gemaak en e-posse en teksboodskappe gestuur is.

LEES VERDER
profile pic

Die hoe en hoekom van "wie" en "wat"

Donderdag 10 Mei 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Daar is in ʼn taaltannie se lewe vrae wat oor en oor opduik. Een so ʼn immergroene is: Wanneer gebruik ons "wie" en wanneer gebruik ons "wat"? Tydens elke toetsreeks en eksamen is daar ʼn nuwe stel jong gebruikers wat kopkrap, en elke nou en dan kry ek ʼn paniekerige boodskap van ʼn volwasse spreker wat oor die vingers getik is, maar nie weet hoekom hy raas kry nie. Ek het selfs al ʼn dominee of twee gehad wat ewe bedees kom advies vra het ná ʼn preekbeurt.

Dit help (altyd) om die reëls te ken. So sleg as wat dit vir jong taalgebruikers (en oueres) is om reëls te leer, is dit juis reëls wat ʼn mens in jou donkerste onsekerheid bystaan. ʼn Reël is nie ʼn ding wat ontwerp is om jou in ʼn Afrikaanseksamenvraestel "uit te vang" nie, dis iets wat jou help om skryfwerk te genereer wat deur jou taalgenote as leesbaar beskou word. En as jy die reëls ken en reg kan toepas, kan jy al die vingerwysers vriendelik dog ferm versoek om gerus ʼn reis na ʼn ongespesifiseerde bestemming te onderneem en jou met rus te laat.

Hier is die reëls dus vir die betreklike voornaamwoorde "wie" en "wat".

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK