Items per datum gefilter: Julie 2017

Beskans jou deur jou taal goed te beheers

Saterdag, 22 Julie 2017 07:50

Die sanger-akteur Bouwer Bosch se mediaprofiel het die afgelope paar weke die hoogte ingeskiet. Sy #Versoening-video’s met Phindile Dhlamini en Hemelbesem het Suid-Afrikaners behoorlik aan die gons.

Daar is ʼn groepie mense wat op ʼn intellektuele vlak met Bouwer se inisiatief omgaan; vergelyk byvoorbeeld digter-joernalis Danie Marais se mening van 12 Julie 2017 op Netwerk24.

Dan is daar diegene wat hom blindelings steun met kommentaar soos “Duuuuuuude. Dis AWESOME!!!” en “Dankie Bouwer. Jesus se werk is versoening.”

Taalbybel is 100 jaar jonk

Vrydag, 21 Julie 2017 07:09

Die splinternuwe Afrikaanse Woordelys en Spelreëls is pas op die rakke. Dié boek verskyn hierdie jaar, 100 jaar ná die eerste kopie daarvan die lig gesien het. Dit is 'n merkwaardige mylpaal, wat sekerlik so 'n bietjie beuelblasery regverdig.

VivA klets met ... Fanie Viljoen

Maandag, 17 Julie 2017 12:28

Fanie Viljoen het ons Varsgebek-prys vir Junie opgeraap met sy inskrywing “kopwurms” vir “emosionele bagasie”. Die beoordelaars het besluit dié nuttige nuutskepping is beskrywend, oorspronklik en bruikbaar, en Fanie het daarmee ‘n Samsung-tablet ter waarde van R5000 losgeslaan. Dié prys is met trots geborg deur die Atterbury Trust.

VivA het Fanie voorgekeer en hom so ‘n paar vrae gevra oor sy woord en sy werk.

  1. Jy is pas aangewys as Varsgebek se Junie-wenner met “kopwurms” vir “emosionele bagasie”. Waar kom jy aan dié woord?

Skrywers hou hulle ore oop vir idees en sêgoed. Ek het die uitdrukking iewers gehoor, maar ek kan nie meer onthou waar nie. Daar is ook ’n ander tipe "kopwurm" – 'n ruspe wat mieliekoppe verwoes. Ek is 'n Vrystater en ek weet hoe lyk 'n land wat onder sulke wurms deurgeloop het, daarom was die uitdrukking vir my besonder suksesvol.

In alle tale gaan ontwikkeling en verandering met nuutskepping gepaard: die vorming van nuwe woorde vir nuwe dinge. Om in hedendaagse bronne, soos die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal en die nuwe Afrikaanse woordelys en spelreëls, eietydse taalgebruik akkuraat te weerspieël, moet ons nie net speurtogte onderneem in groot korpusse van geskrewe Afrikaans nie, maar daagliks ook die gedrukte én die niegedrukte media fynkam.

Die ekserpering van nuwe woorde en uitdrukkings vir nuwe idees, gebeurtenisse en uitvindings maak van my dagtaak as leksikograaf ’n belangrike onderdeel uit: die deurblaai van boeke, koerante en tydskrifte (sowel e- as p-publikasies); deesdae ook webblaaie en blogs, plasings op Facebook en twiets en dies meer; dikwels met die radio of televisie, ’n Afrikaanse podsending, liedjie of kletsrym op die agtergrond; want vir opname in die HAT, ook in die aanlyn HAT, én in die AWS, is die vind van genoeg bewyse – dat nuutskeppings in genoeg verskillende bronne gebruik word om hulle insluiting te regverdig – ’n belangrike vereiste.

Nuuskierig oor wat alles op ’n woordeboekmaker se radarskerm verskyn?

Hier is ’n paar voorbeelde van woorde en uitdrukkings wat die afgelope week my aandag getrek het en nou op die HAT se dophoulys is (in geen spesifieke volgorde nie):

Linguiste en wedders bekyk tenniskrete

Saterdag, 15 Julie 2017 05:57

Jaarliks, soos klokslag, kry ek teen die middel van Julie tennisdepressie: Roland Garros en Wimbledon is verby. Ja, ja, die Amerikaanse Ope lê voor, maar wees maar eerlik, dis ʼn bietjie kroektennis wat hulle daar en in die Australiese Ope speel. Net soos wat eendagkrieket en sewesrugby nie régtig krieket en rugby is nie, so is hardebaantennis ook drie keer niks vir die aficionado.

Terwyl ek snoesig onder my duvet voor die TV lê en slurp aan my ma se boontjiesop (veel beter as al daai aarbeie), is ek wel steeds besig om te werk. ʼn Man moet sy brood in die sweet van sy aangesig verdien.

In die jongste uitgawe van die gerenommeerde vaktydskrif Animal Behaviour publiseer drie navorsers van die Universiteit van Sussex (Groot-Brittanje) hulle navorsingsresultate oor die befaamde steunkrete in tennis. (Jy weet, “tennis grunts”, soos daai “ah-ieeeeee” wat deur Monica Seles in tennis ingevoer is.)

Spontaan oor die lippe

Maandag, 10 Julie 2017 19:44

Spreekwoorde, uitdrukkings, gesegdes – soms enkele woorde; meestal frases – is kragtige vorme van beeldspraak (vergelykings en metafore) wat kleur verleen aan die alledaagse taalgebruik van die moedertaalsprekers van ’n taal, dikwels sonder dat hulle eens daarvan bewus is.

Omtrent elke taal wat aan ons bekend is, beskik oor sy eie skat van idiome – wyshede en waarhede wat die ervaring, kulture en gebruike van vorige geslagte weerspieël.

Van Afrikaans se uitdrukkings en gesegdes – dié wat ons daagliks gebruik – is reeds etlike honderde jare oud; baie dateer uit vorige millennia. 

E-pos van Riaan nie ligtelik oopgemaak ...

Saterdag, 08 Julie 2017 05:11

Kyk, jy skrik jou hare orent as jy jou e-posprogram oopmaak en jy sien die volgende in jou inmandjie:

Vanaf: Riaan Cruywagen
Gestuur: Donderdag, 08 Junie 2017 14:20
Onderwerp: Woordwisseling met Gerhard

Selfs Windows slaan outomaties oor na Afrikaans.

Dis gelukkig – die hemel sy dank! – ʼn vriendelike en innemende e-pos, soos wat ons algar hom oor die jare heen leer ken het. En natuurlik geskryf in foutlose Afrikaans, selfs al is dit loslit en kletsend.

As Gerhard Steyn sy Baby Tjoklits uitgeblêr het, het ons altyd lekker saam gesing-skree: “Baby, ek like jou soos sinus // My hart klop tjoklits as jy naby is //  Baby // Baby tjoklits.”

Vreemd dat jy van iemand hou “soos sinus”, dag ek altyd, maar dalk is dit maar een van daai rare goed van Afrikaanse lirieke. As hy in dieselfde liedjie “Jy weet ek doen, jy weet ek doen” kan sing, dan kan ʼn mens seker maar iemand “like soos sinus” ook.

Eers veel later moes ek leer dat hy eintlik sing: “Baby, ek like jou soos jy is ...”

NUUSARGIEF

FACEBOOK