profile pic

Wys my hoe jy spel, dan sê ek vir jou wie jy is

Donderdag, 30 November 2017 Geplaas deur Sophia Kapp

ʼn Kollega plaas ʼn rukkie gelede ʼn aanhaling van Bill Bryson op ʼn taalforum. Dit lui:

Two days before I left on the trip, I Googled 'Favo'loso Cafe' ... I was appalled to discover that most people didn't view it very favourably at all. One recent visitor pronounced himself "Dissapointted" with the experience. Well, here is a new rule: if you are too stupid to spell "disappointed" even approximately correctly, you are not allowed to take part in public discourse at any level.

We live in a world that has practically no appreciation for quality, tradition or classiness, and in which people who can't spell even common words get to decide what survives. That can't be right, surely. I was, as a TripAdvisor correspondent might put it, deply trubbled.

 

Ek hoef seker nie hier te sê wat die reaksie op die plasing was nie. Die kollega en Bill Bryson is oor die kole gehaal oor hulle spellingsnobisme, en iemand was namens almal met disleksie geaffronteer oor onverdraagsaamheid en Mense se Totale Gebrek aan Deernis. Ek ken nie vir Bill Bryson persoonlik nie en gaan hom nie verdedig nie, maar ek ken my kollega en weet darem hy is nie aan een van die aantygings skuldig nie.  

Die opstootjie het my egter aan die dink gesit: Dit is nie die eerste keer dat kritiek oor spelling mense kwaad maak nie, en die geskil draai elke keer hier kort duskant bloedvergieting. Dit het my laat wonder wat die geskikte reaksie op Bill B se uitlatings behoort te wees. Wat is die plek en rol van spelling, en hoe moet ons dink oor mense wat nie dié vaardigheid (kan) bemeester nie?

LEES VERDER
profile pic

Ná die 3de keer sing ek 'die son gaan nooit set'

Saterdag, 25 November 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Kyk, ek is #mos van donkiejare se tyd af 'n reuse-Afrikaansepopmusiekaanhanger. Dit kom uit my standerd 5-dae toe my suster en haar vriendin Cielie my al om die pilare, al om die pilare op ons stoep leer dans het. Ons het geoefendans op alles van Min Shaw tot Anneli van Rooyen, van Gé Korsten tot Leon Schuster. Dit was die 1980’s …

Vandag is dit Juanita du Plessis, Andriëtte, Corlea, MoniQue en ander enkelnamige skattebolle wat my laat verlang na langarm- en op-die-tafels-dans-aande. Ek koop my musiek aanlyn en stroom dit op my selfoon via my kar se Bluetoothverbinding. Dis immers 2017 …

Op slegs een persoon na in my vriende- en verwysingskring is ek die enigste ene wat ongegeneerd en trots luister na Afrikaanse popmusiek. My snobvriende is te grênd en slim om daarna te luister. (Ek vermoed wel hulle is almal in-die-kas-Kurt Darren- en -Bobby van Jaarsveld-akoliete. So stiekem in die oggendverkeer – as niemand kyk nie – stroom hulle ook maar ʼn popmusiekie of drie, maar wis dan hulle webblaaiergeheue uit as hulle by die werk stop.) Ek gun hulle die intelligente en volwasse musiek van Coenie de Villiers, Anna Davel en Die Heuwels Fantasties. Dié kan ek óók baie geniet, maar my opsies is net soveel meer.

LEES VERDER
profile pic

Publikasieaankondiging

Vrydag, 24 November 2017 Geplaas deur VivA-redaksie

 Verklarende Politieke Woordeboek: Tweetalige Kernterme en -definisies in Politieke Wetenskap

 Explanatory Dictionary of Politics: Bilingual Core Terms and Definitions in Political Science  

In Januarie 1990 het die destydse Komitee vir Staatkundige en Verwante Terminologie van die ou Departement van Nasionale Opvoeding se Nasionale Vakterminologiediens ’n lys staatkundige en verwante terminologie gepubliseer. In die daaropvolgende dekades het die vinnige toename in nuwe staatkundige en politieke terme en gebruike gou die bywerking van dié lys genoodsaak. Die hersieningstaak is onderneem deur die Sentrum vir Politieke en Verwante Terminologie in Suider-Afrikaanse Tale, wat in 1997 gestig is nadat staatsteun aan die vakterminologiediens gestaak is. Onder leiding van brig.genl. Pierre le Clus, sameroeper van die werkkomitee, het die eerste uitgawe van die Nuwerwetse Politieke Woordeboek (NPW) in 2003 die lig gesien.

Die NPW het heelwat meer terme as sy voorganger bevat. Nuutskeppings en probleemterme is ingesluit. Ook verskeie bylae. Spelling- en transliterasieprobleme wat by die verafrikaansing van ontleende terme ontstaan het, is opgelos, en winste uit Suid-Afrika se ander amptelike tale sowel as uit vreemde tale is opgeneem. In 'n artikel in Lexikos 13 van 2003 gee dr. Mariëtta Alberts, wat destyds by die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad vir leksikografie- en terminologieontwikkeling verantwoordelik was, van die verskillende stadiums van dié projek ’n interessante oorsig.

In 2011 is die redaksie vir hulle werk aan die tweede uitgawe van die NPW deur die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns met die Stalsprys vir Politieke Wetenskap beloon. En nou, in 2017, het daar van dié bekroonde woordeboek, so pas, ’n nuwe uitgawe onder ’n nuwe titel by Juta verskyn – die inisiatief van die samestellers van die 2011-uitgawe nadat CEPTSA (die Centre for Political and Related Terminology in Southern Africa), die voormalige sentrum by die Universiteit van Johannesburg, ophou bestaan het.

LEES VERDER
profile pic

Onafwendbare verandering

Dinsdag, 21 November 2017 Geplaas deur VivA-redaksie

Fred Pheiffer, voormalige redakteur van die HAT en woordeboekmaker by OUP, skryf vir VivA oor taalverandering en die invloed van Engels op Afrikaans. 

In ’n taal buiten Engels word ’n anglisisme beskou as ’n woord of uitdrukking wat deur Engels geaffekteer is. Dit is dus ’n taalverskynsel wat die invloed – vir sommige per definisie slegte invloed – toon wat Engels op ’n taal het. In ons konteks behels dit in die besonder die invloed wat Engels op Afrikaans het. Die beïnvloeding van een taal deur ’n ander taal is egter ’n natuurlike taalproses, en is een van die algemeenste maniere waarop taalverandering plaasvind. Taalverandering kom in enige lewende, aktiewe taalgemeenskap voor, en is as sodanig onkeerbaar. Wanneer ’n taalgemeenskap onaktief raak, soos in die geval van Latyn wat geen moedertaalsprekers meer het nie, gaan die taal “dood”. Op eie bodem het die meeste van ons Khoisantale uitgesterf omdat niemand hulle meer praat nie. Party van hierdie Khoisantale is betyds getranskribeer of op band vasgelê. Soos in die geval van Latyn bestaan daar dus ’n rekord van hulle. Nietemin het dié tale nie meer aktiewe taalgemeenskappe nie, en daarom het sulke tale staties geraak. Hulle het stil gaan staan in die tyd en verander nie meer nie. 

LEES VERDER