profile pic

’n Taal is ’n taal as dit vir mense waarde het

Sondag 21 Januarie 2018 Geplaas deur VivA-redaksie

Vir VivA se Afrikaans-joernaal het prof. Gerhard van Huyssteen onlangs in Potchefstroom met die pas afgetrede prof. Wannie Carstens gesels.

Wannie Carstens, wat in die media en in taalkringe bekend is as een van dié mense wat oor baie jare, terwyl hy werksaam was by die Noordwes-Universiteit, tot die beeld en voortbestaan, die oopmaak en demokratisering van Afrikaans bygedra het. Hy is onder meer bekend vir die prominente rol wat hy gespeel het in die Afrikaanse Taalraad, by die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, die Afrikaanse Taalmuseum, en veral ook as bekende skrywer van boeke. Hiervan is die bekendste sekerlik Norme vir Afrikaans, waarvan die sesde uitgawe vanjaar, in Januarie 2018 verskyn. In hierdie onderhoud word egter oor ’n ander boek gepraat.

 

  WCER  

 Die storie van Afrikaans. Proff. Wannie Carstens en Edith Raidt.

LEES VERDER
profile pic

Waarom so ʼn haas?

Saterdag 20 Januarie 2018 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Voltooi die idioom: Hoe meer haas, hoe … ?

Ek giggel steeds elke keer sesjarig as iemand “hoe meer haas, hoe groter pastei” antwoord. Oud en flou, maar klassiek. En natuurlik werk “hoe meer haas, hoe minder jakkals” ook, maar die pasteigrappie is vir my snaakser.

Waarom is dit snaaks? As gevolg van die meerduidigheid (ambiguity) van die woord “haas”: Dit verwys óf na spoed (die oorspronklike bedoeling van die idioom “hoe meer haas, hoe minder spoed”), of na ʼn knaagdier wat bekend is vir sy spoed, lang ore en groot voortande.

LEES VERDER
profile pic

Die duiwel se franchise - vers 2 oor anglisismes

Donderdag 18 Januarie 2018 Geplaas deur Sophia Kapp

Kry vanoggend ʼn navraag van ʼn (gereelde en baie taalvaardige) VivA-gebruiker: Hoe op aarde het dit gebeur dat die Taalkommissie "franchise" opgeneem het? Die vertaling vir "franchise" is nog al die jare "konsessie". Die Taalkommissie het mos nou ʼn gruwelike anglisisme in die woordelys opgeneem. A nee a!

Ek was dankbaar vir die vraag (regtig, dit was ʼn lekker aanknopingspunt by verlede week se bespreking) en ek gee die antwoord hier wat ek aan die gebruiker gegee het.

LEES VERDER
profile pic

“Bê,” sê die bok. “Huidjiehu,” sê die sprinkaan.

Saterdag 13 Januarie 2018 Geplaas deur Jana Luther

Nie alle woorde dra gewoon betekenis oor nie. Van sommige woorde word hulle betekenis ook weerspieël deur hoe hulle klink. In die poësie, waar klankelemente die basis van rym en ritme is, ja, maar nie net in gedigte nie. Ook in die gewone, alledaagse spreektaal is daar tussen klank en betekenis dikwels ’n duidelike verwantskap te bespeur; soms kan ’n mens jou dit maklik verbeel. In die prosodie, stilistiek, literêre kritiek, ook in die taalkunde, word ooreenkomste tussen die betekenis van woorde en uitdrukkings aan die een kant en klankaspekte aan die ander kant, klankuitdrukking genoem, of meer spesifiek: klankekspressie.

Hiervan word veral drie tipes onderskei.

LEES VERDER
profile pic

Hoe kan 'n voël janfiskaal én laksman heet?

Saterdag 13 Januarie 2018 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Vra voëlghoeroe-koekoekeloerder Sam de Beer via e-pos: “Ek is op soek na die herkoms van ʼn klompie Afrikaanse voëlname, spesifiek kemphaan, laksman, katakoeroe, nuwejaarsvoël en nimmersat. Party name lyk logies, maar is nie: Die nuwejaarsvoël is hier lank voor Nuwejaarsdag en broei ook nie oor dié tydperk nie. Ander name lyk maklik, maar ek is nie seker oor die Hollandse herkoms nie.”

Soos Afrikaanse plek-, berg- en riviername, is Afrikaanse plant- en diername getuienis van ons ryke hutspotwortels. Ons algemene woordeskat mag dalk oorwegend Diets wees, maar dis juis in die name van inheemse geplantes en gediertes wat ons duidelik sien hoe maklik Afrikaans by Khoi, Maleis, Portugees, Engels, Frans, Zoeloe, Xhosa, en so meer gaan leen.

LEES VERDER