profile pic

Laat konteks bepaal wat is nommerpas

Saterdag, 06 Januarie 2018 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Honderd.

Dít is die syfer/nommer/getal/aantal/hoeveelheid rubrieke wat ek tot en met vandag vir Beeld geskryf het.

Watter een van die vyf keusewoorde is korrek in hierdie sinskonteks? Dink eers mooi na, voordat jy verder lees …

Ons kan hulle in twee groepies verdeel: (1) syfer, nommer en getal; en (2) getal, aantal en hoeveelheid.

LEES VERDER
profile pic

Voornemens vir nuwe jaar is net sê-nou-maar-sê

Saterdag, 30 Desember 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Sê-nou-maar is ʼn lekker sê.

Dis tog al wat ʼn nuwejaarsvoorneme is: ʼn sê-nou-maar-sê.

Sê nou maar ek kon in 2018 Japan toe gaan.

Sê nou maar ek kon in 2018 elke dag twee uur lank in die gim spandeer.

Sê nou maar ek kon in 2018 my liefde vir koeksisters en sjokoladekoek (trouens, enige gebak!) in toom hou …

LEES VERDER

profile pic

Hou julle lekker vakansie? “Ons doen!”

Donderdag, 28 Desember 2017 Geplaas deur VivA-redaksie

deur Fred Pheiffer

 

Wanneer dié taalverskynsel begin kop uitsteek het, sal ’n mens net met uitgebreide taalopnames kan vasstel, maar dit het waarskynlik ná die eeuwisseling begin. In navolging van Engelse uitdrukkings soos “I do” en “It does” het veral jonger Afrikaanssprekendes “Ek doen” en “Dit doen” begin sê. Dit kom neer op ’n uitbreiding van die sintaktiese rol van doen as werkwoord. Tradisioneel en konvensioneel was doen nog altyd en is doen steeds ’n oorganklike werkwoord. In ’n welgevormde sin benodig dit dus ’n komplement, hetsy ’n voorwerp (’n naamwoord) soos in “inkopies doen”, “sake doen” of “niks doen nie”, hetsy ’n bepaler (’n bywoord) soos in “uitstekend doen”. Derhalwe is ’n sin met doen sonder ’n komplement nie welgevormd nie.

Hoe dus nou gemaak met sinne waarin doen onoorganklik gebruik word? Iemand vra byvoorbeeld vir jou of jy van sjokolade met neute hou, en jy antwoord bevestigend: “Ek doen!” Of iemand merk op die hitte en droogte skroei alles droog, en jy stem saam: “Dit doen!” Taalpuriste sal dié soort verskynsel as volstrek anglisisties afmaak, en by elke geleentheid daarop wys en dit uit die taal probeer weer. Dat dit anglisisties is, kan nie ontken word nie. “Ek doen!” volg die Engelse patroon slaafs na en vervang in dié proses uitdrukkings soos “O ja!” of “Beslis!”, en “Inderdaad!” of “Dis nie altemit nie!”

LEES VERDER
profile pic

Grammatikaonderrig

Woensdag, 27 Desember 2017 Geplaas deur VivA-redaksie

Nederlands onderzoek naar grammaticaonderwijs: hoe staat dat ervoor?

Hierdie artikel het oorspronklik op 21 Desember 2017 verskyn in Neerlandistiek voor de klas, ’n onderdeel van die aanlyn tydskrif Neerlandistiek vir taal- en letterkundige ondersoek.

 

Een korte positiebepaling en wat eerste resultaten

Deur Jimmy van Rijt 

 

Sinds de zogenoemde ‘communicatieve wending’ in het moedertaalonderwijs vanaf eind jaren 60 van de vorige eeuw zijn grammaticaonderwijs en literatuur – toch zeker in de ideologische zin – wat meer naar de achtergrond van het onderwijs Nederlands verdwenen, ten gunste van algemeen communicatieve vaardigheden. In de praktijk van het schoolvak Nederlands wordt, ondanks de nadruk op communicatieve vaardigheden, echter nog altijd veel aan grammaticaonderwijs gedaan. Sterker nog: niet alleen in Nederland, maar zeker ook in internationaal verband staat grammaticaonderwijs weer tamelijk prominent op de (beleids)agenda (zie bijvoorbeeld Myhill, Jones, Lines & Watson, 2012; Watson & Newman, 2017, p. 2).

Naar grammaticaonderwijs wordt dan ook steeds meer onderzoek gedaan, en dan met name naar de relatie tussen expliciet grammaticaonderwijs en schrijfvaardigheid, met de onderzoeksgroep rondom Debra Myhill (Universiteit van Exeter, Verenigd Koninkrijk) als kartrekker. Lange tijd werd verondersteld dat grammaticaonderwijs geen positieve effecten had op schrijfvaardigheid (zie bijvoorbeeld de veel aangehaalde meta-analyse van Graham & Perin (2007)), maar dergelijke resultaten hebben vrijwel zonder uitzondering betrekking op traditioneel grammaticaonderwijs. Dergelijk grammaticaonderwijs is onderhevig aan forse kritiek: trucjes en ezelsbruggetjes domineren de didactiek, terwijl kritisch of reflectief denken en grammaticaal inzicht niet of nauwelijks aangeboord worden (zie bijvoorbeeld Coppen, 2009). Het hoeft dan ook geen verbazing te wekken dat zulk grammaticaonderwijs de schrijfvaardigheid niet ten goede komt. 

LEES VERDER