profile pic

Staan vas vir lang woorde

Dinsdag 19 September 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Sug ʼn resensent by my: “Die subredakteurs is leesbaarheidskoppeltekenbehep,” toe ek hom vra waarom hy “verskroeide-aarde-beleid” (met koppeltekens) in plaas van die meer korrekte “verskroeideaardebeleid” geskryf het.

Die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (AWS) probeer om so ver moontlik vir gebruikers vaste reëls te gee om in skryfwerk toe te pas. Variasie en uitsonderings is egter deel van enige taal, en daarom word hoofstuk 17 in die AWS gewy aan wisselvorme: “doktore” is korrek naas “doktors”; beide “aangehegte” en “aangehegde” is korrek; en so meer. Op ander plekke in die AWS word wisseling ook eksplisiet vermeld, soos byvoorbeeld dat “Mbombela Stadion”, “Mbombela-Stadion”, “Mbombela-stadion” en “Mbombelastadion” almal korrek is.

Dis juis die koppelteken wat dikwels tot variasie in die skryfwyse lei. In wese beteken die koppelteken dat twee woord(dele) vas aan mekaar gekoppel word: daar is geen betekenisverskil tussen “Mbombela-stadion” en “Mbombelastadion” nie.

LEES VERDER
profile pic

Meisies waai toe al die tyd hul 'pompons'

Saterdag 16 September 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Stormloop die egpaar Johan en Nellie de Beer my onlangs by ʼn bekendstellingsgeleentheid van die nuwe Afrikaanse woordelys en spelreëls: “Is daar ʼn fout by pom-pom en pompon in die AWS?”

Pompon?” vra ek beterweterig. “Dis tog nie ʼn woord nie?”

“Kyk maar,” hou hulle vol, “daar op bladsy 460.”

Ek voel soos ʼn pampoen, want, jou wrintiewaar, daar staan geskrywe:

pom-pom (soort kanon), -s

pompon (blom; klossie), -s

LEES VERDER
profile pic

Die Amerikaanse touchdown, die Engelse roos en Welkom se melktert

Vrydag 15 September 2017 Geplaas deur Sophia Kapp

So 'n dag of wat gelede vra 'n gebruiker op 'n openbare taalforum wat die vertaling vir die Amerikaanse term "touchdown" is. Ek sien die vraag en ek sit en wag ... En sowaar, daar kom die antwoord: 'n drie. Ek wil my oë rol, want hoe kan 'n ding wat in Amerikaanse boelieballet ses punte werd is sommer in 'n Afrikaanse teks 'n drie word? Dis mos nou heiligskennis om so met rugbyterme te ketter. Ou Dok Craven sal mos in sy graf omdraai.

Die gesprek wat daarop volg, is wel interessant, en die besluit is uiteindelik dat die ding sy Amerikaanse naam moet behou, want dit help nie 'n mens probeer die term vertaal nie – dis in 'n sport en kultuur ingebed wat net nie in Afrikaans bekend of vertaalbaar is nie. "Kulturele merkers" noem vertaalkundiges sulke terme – woorde wat nie net betekenis dra nie, maar 'n hele kultuur saam met hulle sleep. En insinuasie en ironie en emotiewe gewig en allerhande ander gure en ongure belasting het waarop 'n mens bedag moet wees voordat jy sommer net 'n vertaalekwivalent wil uitruk.

LEES VERDER
profile pic

Puberfoendies van die Taal, wys julle staal!

Saterdag 09 September 2017 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Daar hang ʼn swanger spellinglug in die skole. Dis daardie tyd van die jaar wat al wat ʼn landswye spellingkompetisie einde se kant toe staan.

Die twee bekendste kompetisies is die Sanlam WOW-spelkompetisie en die ATKV se Spelathon. En nou is daar nóg ʼn geleentheid vir die jong taalfoendies om te wys dat dit ook finansieel lonend kan wees om iets van taal te weet.

Die nuwe seisoen van kykNET se taalspelprogram, Op die Spel, gaan slegs hoërskooldeelnemers hê. In die vorige seisoen het woelwaters gewys het dat hulle al te goed weet waar Dawid die wortels gegrawe het. Toe laat weet kykNET se mandataris: Maak ʼn nuwe reeks met slegs kinders!

LEES VERDER
profile pic

Die juffrou wil 'n antwoord hê

Donderdag 07 September 2017 Geplaas deur Sophia Kapp

Ek ontvang heelwat navrae by VivA van leerders (en hulle gefrustreerde ouers) oor skoolwerk. Van hulle stuur vir my formele en beleefde e-posse, netjies taalversorg en reg geformateer. Ander skiet sulke bondige WhatsApps na my foon toe wat sommer so vibreer van moerigheid. Ander bel my en vra (met hulle maters al giggelend in die agtergrond) of daar 'n verskil tussen "gaatjie" en "gatjie" is. (Die arme kinders dink die Taaltannie gaan ontstig raak deur anatomiese verwysings en weet nie sy het 'n trop taalvaardige tienerseuns oorleef nie.)

LEES VERDER