Stal items per gids uit: digitisering

In Maart 2023 verskyn daar ʼn meningstuk op ʼn bekende platform waarin kommer uitgespreek word oor die stand van Afrikaans se digitale voetspoor – veral wat Afrikaanse letterkunde betref. Dit was opvallend dat daar nie in hierdie meningstuk melding gemaak is van ʼn enkele bestaande digitiseringsprojek in Afrikaans nie.

Ja, as taalliefhebbers en -foendies wat ons brood en botter in Afrikaans verdien, is ons ook bekommerd oor die verlies aan Afrikaans se literêre erfenis wat soms in biblioteekkelders muf, verpulp word of tot as gereduseer word wanneer biblioteke afbrand. Nietemin besef ons keer op keer dat daar wel daadwerklike pogings tot digitisering in Afrikaans aangewend word en dat sommige instansies, projekte en privaat persone ʼn reuse-invloed op die digitale voetspoor van Afrikaans het, en daarmee saam die bewaring, toeganklikheid en langlewendheid van Afrikaans as toekomstaal.

Terwyl almal nog ter strande is, skryf ek maar ʼn bietjie vir die bleeksiele wat al hierdie week agter hulle kompers en ander digitale toestelle moes inskuif.

Die woord “digitaal” is lank reeds in Afrikaans en ander Germaanse tale bekend. Oorspronklik ʼn afleiding van die Latynse “digitus” wat “vinger” beteken, het dit in die sestiende eeu verwys na dit wat betrekking het op vingers. Ook Afrikaans het vroeër slegs dié betekenis geken, soos in 1955 in die WAT opgeteken:

digitaal’ b.nw. Wat op die vingers of tone betrekking het: Digitale eksplorasie, ondersoek van die liggaamsholtes met die vinger. (!!!)