Vrydag 07 Desember 2018 16:13

Oor ape wat nie weet hulle dra goue ring nie

Al dra ʼn aap ʼn goue ring, hy is en bly ʼn lelike ding.

Spreekwoorde soos dié verkondig altyd een of ander waarheid of lewensles wat so ongeveer universeel geldend is. Hoe so? Want dit word baseer op waarnemings en stereotipes wat ʼn groot deel van die gemeenskap ken en herken, juis omdat dit so ʼn algemene verskynsel is.

Byvoorbeeld, ons almal ken een of ander Anghela in Sandton wat eintlik maar ʼn doodgewone Engela van Makwassie is. Sy’t ʼn tweetal onderskeidings in matriek behaal en haar toe in die Groot Stad as een of ander prokureur of binnenshuise ontwerper loop kwalifiseer. En nou is sy verhewe bo Makwassie. Sy is o, so hip en verlig en vertel graag hoe sy en haar Gay Vriend weer die afgelope Saterdag ge-shop het tot sy drop. In liberale geselskappe verwys sy ook gragies na haar Black Friends, ofskoon foto’s van hulle op haar art deco-skoorsteenmantelrak ontbreek.

Sy is ʼn aap met ʼn goue ring.

Dinsdag 21 Augustus 2018 20:27

Is vader Cloete eintlik maar net Vader Krismis?

Deur G Ollie Olwagen       

Die rondte van vader Cloete doen. Ons ken mos almal die uitdrukking. Dit word gesê van iemand wat alle mense besoek wat hy wil of moet, sonder om enigiemand oor te slaan. Etimoloë probeer al dekades lank uitvind hoe hierdie uniek Afrikaanse idioom ontstaan het en wie die raaiselagtige "vader Cloete" dan nou eintlik was wat hom net so getrou op sy rondtes bewys het as Vader Krismis op syne.

Ek het self geglo dat 'n bekende idiomenavorser (reeds oorlede) destyds vir ons die finale antwoord gehad het. Hy het geskryf en dis hoe ek dit toe iewers opgeteken het: "Dit kom waarskynlik van die rondgaande hof se sittings wat in 1812 in Graaff-Reinet, Uitenhage en George gehou is en wat as die Swarte Ommegang bekend was. Pieter Laurens Cloete was een van die regters."

Maar toe moes ek onlangs weer iets oor "vader Cloete" vir 'n publikasie skryf – en kom af op ’n geskrif van wyle oudregter prof. Hennie Erasmus van Stellenbosch wat lyk of dit nie met die bogenoemde strook nie. Prof. Erasmus is egter ongelukkig ook reeds oorlede, in 2016, en ek kon hom dus nie invra oor die kwessie nie.

Maandag 10 Julie 2017 19:44

Spontaan oor die lippe

Spreekwoorde, uitdrukkings, gesegdes – soms enkele woorde; meestal frases – is kragtige vorme van beeldspraak (vergelykings en metafore) wat kleur verleen aan die alledaagse taalgebruik van die moedertaalsprekers van ’n taal, dikwels sonder dat hulle eens daarvan bewus is.

Omtrent elke taal wat aan ons bekend is, beskik oor sy eie skat van idiome – wyshede en waarhede wat die ervaring, kulture en gebruike van vorige geslagte weerspieël.

Van Afrikaans se uitdrukkings en gesegdes – dié wat ons daagliks gebruik – is reeds etlike honderde jare oud; baie dateer uit vorige millennia.