Stal items per gids uit: voëlkunde

Deur Pieter Bosman

Die swart bleshoenders dryf verby
agter die skraal wit riet
en die hele grys vleilandskap word
vol óú verdriet
               NP van Wyk Louw, “Seekoevlei”

Deur Pieter Bosman

Heelwat voëlname is beskrywend van die voël se voorkoms of gedrag. Dink aan oranjeborsboslaksman, kwikstert, bronsvlerkdrawwertjie, bontkiewiet, ensovoorts – almal name wat amper “vanselfsprekend”, hoewel ietwat verbeeldingloos, is. Aasvoëls se naam val in hierdie groep. Hulle vreet “aas”; met ander woorde, iets wat reeds dood is. Taalkenners is onseker of die woord aasvoël ’n Afrikaanse skepping is, aangesien dit onbekend in Nederlands is (die woord gier word gebruik), tog bestaan die woord Aasvogel wel in Duits. Hoogdrawende Afrikaanssprekers gebruik ook “gier”.

Deur Pieter Bosman

Enige boek wat die oorsprong van woorde bespreek, waarsku teen sogenaamde “volksetimologie” – dit is waar mense (leke sowel as kenners) die oorsprong van ’n woord verklaar deur na ooglopende ooreenkomste tussen woorde te verwys.

By wielewaal is die begeerte groot om in dié slagyster te trap. Elke Afrikaanssprekende kind ken die kleuterrympie waarin die woord wieliewalie voorkom, ’n vervorming van die Nederlandse woord wielewaai, wat beteken ‘om in die rondte te draai’.