In die uitdeelstuk Wat is oorganklike en onoorganklike hoofwerkwoorde? het ons na die eienskappe van oorganklike hoofwerkwoorde en onoorganklike hoofwerkwoorde gekyk.

Dikwels kan hoofwerkwoorde sowel oorganklik as onoorganklik gebruik word, soos eet hier onder in voorbeeld 1 en 2:

• Voorbeeld 1: Die mense eet. [onoorganklik]

• Voorbeeld 2: Die mense eet appels. [oorganklik]

1. Wat is die eu-klank?

Volgens die tradisionele reëlboeke word die spraakklank wat die letterkombinasie “eu” (asook “ee” en “oo”) voorstel, as ’n lang vokaal, meer spesifiek ’n lang middelhoë vokaal, geklassifiseer.

In suiwer teorie is die eu-klank, voorgestel as /ø/ in die Internasionale Fonetiese Alfabet, veronderstel om net as ’n enkele klank uitgespreek te word, waar jou mond stil in een posisie bly, in teenstelling met ’n ware diftong of tweeklank, soos die ou-klank /œu/, waar jou mond doelbewus van een posisie na ’n ander moet beweeg.

Watter een van die onderstaande sinne se woordvolgorde is korrek?

• “Die mense hou een maal ’n maand piekniek onder die boom.”
• “Die mense hou een maal ’n maand onder die boom piekniek.”

Inleiding

’n Samestellende afleiding word in die eerste plek nie bepaal deur alleenlik na die morfeme/woorddele/komponentstrukture waaruit dit bestaan te kyk nie, maar ook die proses waarvolgens hierdie dele saamgevoeg word. Ons het in die blog “Taaltameletjie 1: Samestellende afleidings (deel 1)” gesien woorde soos “indiensneming” en “swembadjie” bestaan dalk uit dieselfde morfeme, maar slegs die eersgenoemde woord is ’n samestellende afleiding. Die woord “swembadjie” is ’n afgeleide samestelling (of afgeleide kompositum).

In hierdie blog stel ons ondersoek in na:

• die morfologiese ontleding van “kindersiektes”;
• die benadering van woorde soos “swembadjie” en “kindersiektes” deur die NSS-paneellede; en
• die kriteria om te bepaal of iets ’n samestellende afleiding is, al dan nie.